Peter Osvaldik, financieel directeur van het Amerikaanse T-Mobile, zei op de Global TMT Conference van Citi dat Starlink Mobile nooit een echte concurrent voor vaste providers wordt. Volgens hem heeft SpaceX inmiddels vier verschillende routes geprobeerd: rechtstreeks contact tussen satelliet en telefoon, het huren van netwerkcapaciteit bij een bestaande provider, een eigen netwerk bouwen met frequenties van EchoStar, en nu kleine zendertjes aan de arm van bestaande Starlink-schotels bij mensen thuis. Van die laatste route zegt hij dat je er ongeveer een miljard van nodig zou hebben om de buitendekking van gewone zendmasten te evenaren. Zijn beeldende voorbeeld: het signaal komt niet eens door de voorruit van een Tesla Model Y. SpaceX demonstreerde onlangs wel het eerste 5G-videogesprek via zo’n satellietverbinding.
De criticus is hier ook de grootste klant
Bij deze uitspraken hoort meteen een kanttekening over wie ze doet. T-Mobile verkoopt zelf een satellietdienst, en die draait op de satellieten van Starlink.
Die dienst heet T-Satellite en gebruikt de frequenties van T-Mobile zelf, met de satellieten van SpaceX als zendmast in de ruimte. Osvaldik zegt dus niet dat de techniek niet werkt; hij verkoopt hem. Hij zegt dat de techniek geen vervanging is voor een netwerk op de grond, en dat is precies de grens waar zijn bedrijf de waarde van zijn eigen masten verdedigt. Dat maakt de argumenten niet onjuist, maar het maakt hem ook geen neutrale beoordelaar. Hij gaf er zelf bij aan dat de belangstelling voor T-Satellite achterbleef bij de verwachtingen.
Dat voorbeeld met de Tesla is slim gekozen
Het beeld van een signaal dat op een autoruit stukloopt, blijft hangen, en daar is een reden voor. De ruiten van een Tesla hebben een metaaloxidecoating die infraroodstraling tegenhoudt om de auto koel te houden.
Diezelfde laag houdt radiosignalen tegen, want dat is dezelfde natuurkunde. Het is een bekend bijverschijnsel waar ook eigenaren van Starlink-schotels tegenaan lopen wanneer ze hun antenne achter een ruit van hun auto zetten. Anders gezegd: dit is een van de meest radiodichte ruiten die je in een auto kunt aantreffen, en niet een doorsnee geval. Het punt dat een satellietsignaal zwakker is dan dat van een mast op driehonderd meter afstand blijft staan, maar het gekozen voorbeeld maakt het verschil groter dan het gemiddeld is.
Het capaciteitsargument is het sterkste
Onder de retoriek zit één bezwaar dat niet met betere techniek weg te nemen is. Een satelliet die over een gebied vliegt, verdeelt zijn bandbreedte over iedereen die eronder zit.
Boven een dunbevolkt gebied zijn dat een paar honderd mensen en houdt iedereen een bruikbare verbinding over. Boven een stad zijn het er honderdduizenden tot miljoenen, met dezelfde hoeveelheid bandbreedte te verdelen. Een zendmast lost dat op door klein te zijn: je zet er gewoon meer neer en elke mast bedient een paar honderd meter. Een satelliet op enkele honderden kilometers hoogte kan zijn bundel wel richten, maar niet zo fijn dat hij per straat verschilt. Daarom is dit in de kern geen investeringsvraag maar een meetkundige.
Waar satellietverbindingen wél voor zijn
Dat betekent niet dat de techniek nutteloos is, en daar was Osvaldik zelf ook duidelijk over. T-Satellite heeft volgens hem echte waarde gehad in landelijke gebieden en nationale parken.
Dat is precies waar de rekensom omdraait: op de plek waar een zendmast niet rendabel is omdat er te weinig mensen wonen, is een satelliet juist efficiënt omdat er weinig mensen zijn om de bandbreedte mee te delen. De diensten die nu bestaan, gaan dan ook over tekstberichten en noodoproepen, niet over videobellen. Dat SpaceX inmiddels een 5G-videogesprek heeft laten zien, bewijst dat het kan; het bewijst niet dat het kan als er tienduizend mensen tegelijk hetzelfde willen. Wij schreven eerder waarom ook het satellietnetwerk van Amazon voorlopig geen vervanger van je provider wordt.
Voor Nederland ligt dit verhaal anders
Eén ding is voor Nederlandse lezers belangrijk om te scheiden. De T-Mobile uit dit bericht is de Amerikaanse provider; het Nederlandse T-Mobile bestaat niet meer.
Dat bedrijf werd in 2021 verkocht aan de investeerders Apax en Warburg Pincus en heet sinds 2023 Odido. Deutsche Telekom, dat in Duitsland en een reeks andere landen wel T-Mobile is, heeft in Nederland geen netwerk meer. Dat is relevant omdat Starlink onlangs een afspraak maakte met Deutsche Telekom voor een satellietdienst in Europa vanaf 2028: die afspraak dekt de landen waar dat concern actief is, en Nederland zit daar niet bij. Er is op dit moment geen Nederlandse provider die zo’n dienst heeft aangekondigd.
Europa maakt bovendien eigen regels voor deze frequenties
En daar komt een tweede verschil met de Verenigde Staten bij, dat op de uitkomst hier meer invloed heeft dan de techniek. De Europese Commissie stelde in mei voor om de 2 gigahertz-satellietband in drie gelijke blokken te verdelen.
Eén blok gaat naar overheidscommunicatie via het Europese satellietstelsel IRIS², één blok wordt gereserveerd voor Europese commerciële partijen en één blok blijft open voor aanbieders van buiten de Unie. Dat betekent dat twee derde van die band voor Amerikaanse bedrijven buiten bereik komt. De huidige vergunningen lopen in mei 2027 af en het voorstel moet nog langs het Europees Parlement en de Raad. Wij schreven eerder over het Europese antwoord op Starlink en waarom dat klein blijft.
Wat een femtocel aan een schotel wel en niet doet
Het nieuwste plan van SpaceX verdient een eerlijke beoordeling, want het is slimmer dan het klinkt. Het idee is om een klein zendertje te bevestigen aan dezelfde arm waarop een Starlink-schotel bij iemand thuis al staat.
Dat hergebruikt infrastructuur die er al is, inclusief de stroomvoorziening en de verbinding naar boven. Het probleem is dekking: zo’n zendertje bereikt hooguit enkele tientallen meters buiten en komt slecht door muren en ramen. Om daarmee de buitendekking van een netwerk van masten na te bootsen, moeten er extreem veel staan, en ze moeten elkaar niet storen. De schatting van een miljard is die van T-Mobile zelf en dus niet onafhankelijk, maar de orde van grootte volgt uit het bereik van zo’n zendertje en niet uit de rekenkunde van een concurrent.
Wat jij hier vandaag aan hebt
Praktisch verandert er op korte termijn weinig aan hoe je belt. Wat er al wel is, is noodhulp via satelliet: een iPhone kan in Nederland een SOS-melding via satelliet versturen als er geen bereik is.
Dat is de vorm waarin deze techniek de komende jaren nuttig blijft: korte berichten op plekken zonder dekking, niet een abonnement dat je bij je provider opzegt. Wie een reis plant naar een gebied zonder bereik, doet er goed aan te kijken welke satellietfunctie zijn toestel heeft en of die daar werkt. En wie hoopt op een vierde provider uit de ruimte, kan daar op basis van wat er nu ligt beter niet op wachten.
