Nubia verkoopt sinds deze week in China de Ice Cream Cooler, een magnetische koeler die je op de achterkant van je telefoon klikt. Het apparaat werkt met een thermo-elektrisch plaatje van 36 bij 36 millimeter, een koudgesmeed aluminium koellichaam en een ventilator met zeven bladen die tot 6.000 toeren per minuut draait. Nubia zegt dat de plaat -18 °C haalt en tot 25 watt aan warmte kan afvoeren. De koeler heeft vier standen, waaronder een temperatuurstand die automatisch bijstuurt, en er zitten klemmen bij voor telefoons zonder magneten. De introductieprijs is 99 yuan, ongeveer €15 omgerekend; daarna wordt het 159 yuan, zo’n €23. Het apparaat is voorlopig alleen in China te koop.
Onder welke temperatuur lucht water loslaat
Zo’n getal van -18 °C zegt pas iets als je het naast het dauwpunt legt. Dat is de temperatuur waarbij de lucht de waterdamp die erin zit niet meer kan vasthouden, en die hangt af van hoe warm en hoe vochtig het is.
In een gewone Nederlandse woonkamer van 20 °C met 50% luchtvochtigheid ligt dat dauwpunt op 9,3 °C. Bij 40% zak je naar 6,0 °C. Zit je in de zomer buiten bij 25 °C en 70%, dan ligt het op 19,1 °C. Een plaat van -18 °C zit daar in alle gevallen tientallen graden onder. Condensvorming is bij dit soort koelers dus geen randgeval maar de standaardsituatie: elk oppervlak dat onder dat dauwpunt komt, wordt nat.
Waar dat water dan terechtkomt
Dat betekent niet dat er meteen een plas op je telefoon staat, want het koude plaatje zit klem tegen de achterkant. Juist die klemming beperkt hoeveel vochtige lucht erbij kan.
Het vocht slaat neer aan de randen van het contactvlak, op het metaal van het koellichaam en op het stukje glas of kunststof eromheen dat wordt meegekoeld. Het tweede moment is lastiger: haal je de koeler eraf, dan ligt er een sterk afgekoeld oppervlak open in warme kamerlucht, en dan beslaat het zoals een colablikje uit de koelkast. Een derde route zit binnenin. Een telefoon is niet luchtdicht maar ademt via drukventielen mee met de omgeving, dus er zit lucht in met vocht erin. Koel je één plek ver onder het dauwpunt van die lucht, dan condenseert het daar, aan de binnenkant.
Een IP-classificatie helpt hier niet
Veel mensen denken dat een waterdicht toestel dit probleem niet heeft, en dat is een misverstand dat het waard is om recht te zetten. Een IP68-keuring test of water van buitenaf naar binnen komt bij een bepaalde diepte en tijdsduur.
Condens ontstaat niet buiten maar op koude oppervlakken, en die zitten hier deels binnen de behuizing. Belangrijker nog is wat er in de garantievoorwaarden staat. Apple stelt expliciet dat schade door vloeistof niet onder de garantie valt, ook niet bij toestellen die als spatwaterdicht worden verkocht, en vrijwel elke fabrikant hanteert diezelfde uitzondering. In toestellen zitten daarvoor kleine stickers die verkleuren zodra ze nat worden. Een reparateur kijkt daar als eerste naar.
Waarom die temperatuurstand het belangrijkste knopje is
Nubia noemt vier standen, en de laatste is in dit licht de interessantste. Naast stil, krachtig en overklokken zit er een temperatuurstand waarbij een chip het vermogen automatisch regelt.
Dat is precies het mechanisme dat condens beperkt: niet zo hard mogelijk koelen, maar koelen tot net boven het punt waarop het misgaat. De reclamewaarde van -18 °C komt uit de stand die dat niet doet. Wie zo’n apparaat gebruikt, heeft er dus belang bij om de geregelde stand te kiezen en de hoogste stand te bewaren voor droge omstandigheden. Dat is meteen de reden dat fabrikanten van dit soort koelers de hoogste stand wel adverteren maar niet als dagelijks gebruik presenteren.
Wat “60 graden koeler” niet betekent
Er staat nog een getal in de aankondiging dat om uitleg vraagt. Nubia zegt dat de koeler de temperatuur van een belaste telefoon met maximaal 60 °C kan verlagen.
Dat is geen verschil dat je op je toestel kunt meten, want een telefoon die 60 °C zou dalen, zou onder nul uitkomen. Het gaat om het verschil tussen de warme en de koude kant van het thermo-elektrische element in een testopstelling, niet om wat er met je telefoon gebeurt. Hetzelfde geldt voor de 25 watt: dat is wat het element kan verplaatsen, niet wat er daadwerkelijk uit de telefoon komt. Hoeveel warmte er echt weggaat, hangt af van hoe goed de warmte van de chip naar de achterkant loopt, en dat is bij de meeste telefoons de beperkende factor.
Wat je telefoon zelf al doet als hij heet wordt
Voordat je dit als een oplossing ziet, hoort er een tegenargument bij. Een telefoon die warm wordt, verlaagt zelf zijn snelheid, en dat is beschermend bedoeld.
Koel je de achterkant, dan meet het toestel een lagere temperatuur en laat het de chip harder werken. Dat levert bij langdurig spelen inderdaad hogere prestaties op, en dat is waar deze accessoires voor gemaakt zijn. De keerzijde is dat je accu ondertussen niet koeler wordt op de plek waar het telt, en dat een groot temperatuurverschil over het toestel zijn eigen spanningen oplevert op lijm en glas. Voor een telefoon die je vier jaar wilt gebruiken, is dat een afweging.
Een koeler van 25 watt heeft zijn eigen stroom nodig
Er zit een praktisch punt aan dat in de aankondiging niet wordt uitgewerkt. Dat vermogen kun je niet uit je telefoon halen, want dan maak je die juist warmer.
Zo’n koeler hangt dus aan een eigen kabel, en dat betekent dat je tijdens het spelen aan twee snoeren vastzit als je ook nog laadt. Er zit een schroefdraad van een kwart inch op voor een statief, wat verraadt waar dit apparaat vooral voor bedoeld is: een vaste opstelling voor streamen of lang spelen, niet iets wat je in de trein op je telefoon klikt. Dat is ook de context waarin het stroomverbruik en de ventilator van 6.000 toeren te verdragen zijn.
Als je er toch een wilt hebben
Het apparaat is nu alleen in China te koop, en dat heeft gevolgen als je het via een handelsplatform laat overkomen. Je koopt dan van een verkoper buiten de Europese Unie, en dan wordt het lastig om je wettelijke rechten bij gebreken hard te maken.
Let daarnaast op drie dingen. Gebruik de geregelde stand in plaats van de koudste, zeker bij warm en vochtig weer. Haal de koeler er niet af om hem meteen weer terug te zetten, maar laat de achterkant eerst op temperatuur komen. En houd er rekening mee dat schade door vocht bij vrijwel elke fabrikant buiten de garantie valt, ongeacht waardoor het vocht er is gekomen. De koeler kost €15; de telefoon eronder een veelvoud daarvan.
