Sony Interactive Entertainment stuurt PlayStation-gebruikers een bijgewerkte gebruikersovereenkomst met daarin een expliciete herinnering: wie een game koopt in de PlayStation Store, krijgt een herroepbare licentie om die te spelen en geen eigendom. Tom Warren van The Verge deelde de mededeling.
De timing verklaart de ophef. Sony houdt vast aan het stoppen met gameschijfjes vanaf januari 2028, waarna de doosjes in de winkel downloadcodes bevatten.
Juridisch verandert er met deze mail niets. Wat er wel gebeurt, is dat een zin die al jaren in de kleine lettertjes staat, wordt uitgelicht op het moment dat het alternatief verdwijnt.
Ook op een schijfje bezit je de game niet
Begin met de correctie die in vrijwel elk bericht hierover ontbreekt, want zonder die correctie klopt de vergelijking niet.
Koop je een game op schijf, dan ben je eigenaar van dat schijfje. De software erop is ook dan gelicentieerd en niet jouw eigendom. Dat is bij pc-spellen, films en muziek precies hetzelfde en het is al zo sinds er software wordt verkocht.
Het verschil zit dus niet in eigendom maar in afhankelijkheid. Een schijfje blijft werken zonder dat iemand daar toestemming voor hoeft te geven, ook als de uitgever verdwijnt, je account wordt geblokkeerd of de winkel sluit. Een licentie in een account werkt zolang die account werkt.
Europees recht kent de term “herroepbaar” niet als vrijbrief
Nu het deel dat voor Nederlandse en Belgische kopers uitmaakt, want een gebruikersovereenkomst is niet het laatste woord.
Sinds richtlijn 2019/770 over digitale inhoud en digitale diensten gelden er dwingende regels voor de levering van digitale inhoud aan consumenten. De aanbieder moet leveren wat is overeengekomen, moet updates verstrekken gedurende de periode die de consument redelijkerwijs mag verwachten, en als de inhoud niet meer aan de overeenkomst voldoet, heb je recht op herstel, prijsvermindering of ontbinding.
Dwingend recht betekent dat je daar contractueel niet onderuit komt. Een clausule die zegt dat een licentie herroepbaar is, geldt dus niet zonder meer als de aanbieder daarmee zijn wettelijke verplichtingen zou uithollen. Wat je koopt is een licentie, maar wel een licentie waar consumentenrecht op zit.
Waar dat in de praktijk op stukloopt, is de vraag welke periode “redelijkerwijs te verwachten” is. Dat is niet in jaren vastgelegd en het hangt af van de prijs, de aard van het product en wat er is beloofd. Bij een game van zeventig euro is dat een discussie die nog nergens is uitgeprocedeerd.
Anderhalf miljoen handtekeningen leverden geen wet op
Dat gat is precies waar het Europees burgerinitiatief Stop Destroying Videogames op mikte, en de uitkomst daarvan is bekend.
Het initiatief werd op 26 januari van dit jaar ingediend met 1.294.188 geldige handtekeningen. Op 16 juni antwoordde de Europese Commissie dat zij op dit moment geen wetgeving voorstelt om games beschikbaar te houden nadat ze niet meer commercieel worden aangeboden.
In plaats daarvan wijst de Commissie op de rechten die er al zijn, en kondigt zij aan voor het eind van dit jaar met de sector en met consumentenorganisaties te werken aan een gedragscode. Dat is geen wet en een gedragscode is niet afdwingbaar zoals een richtlijn dat is.
Voor de koper betekent dat: er komt op korte termijn geen nieuwe regel die je game beschermt als de server uitgaat. Wat je hebt, is het bestaande consumentenrecht en de bereidheid om dat in te roepen.
Het echte verlies zit in doorverkopen
Er is één recht dat met het schijfje verdwijnt en dat geen enkele richtlijn teruggeeft.
Een schijfje mag je doorverkopen. Dat is Europees geregeld: heeft de rechthebbende een exemplaar binnen de EU verkocht, dan is zijn distributierecht op dat exemplaar uitgeput en mag jij het doorgeven.
Bij digitale exemplaren ligt dat anders. Het Hof van Justitie oordeelde in 2012 dat gedownloade computerprogramma’s onder voorwaarden wél doorverkocht mogen worden, maar bepaalde in 2019 bij e-books dat digitale levering geen distributie is maar mededeling aan het publiek, waardoor er geen uitputting optreedt en doorverkoop niet is toegestaan. Voor games is dat niet uitgeprocedeerd, en omdat een game meer is dan alleen een computerprogramma, ligt de e-booklijn meer voor de hand dan de softwarelijn.
Kortom: de tweedehandsmarkt voor PlayStation-games verdwijnt niet omdat Sony hem verbiedt, maar omdat er na 2028 geen exemplaar meer is om door te verkopen.
Een downloadcode in een doosje is geen schijfje
Over die doosjes met codes valt nog iets te zeggen dat je vóór de kassa wilt weten.
Een code is eenmalig te verzilveren en daarna aan een account gekoppeld. Doorverkopen kan dus alleen zolang hij niet is ingewisseld, en veel codes hebben een uiterste inwisseldatum.
Kijk daar bij aankoop naar, zeker bij oudere voorraad in de winkel of bij aanbiedingen. Een doosje in het schap ziet er precies hetzelfde uit als een doosje met een schijf erin, en dat is nu juist de bedoeling van die verpakking.
De fabriek in Oostenrijk is het echte signaal
Wie hoopt dat Sony terugkomt op dit besluit, moet niet naar de reacties kijken maar naar de investeringen.
Sony bouwt zijn Oostenrijkse fabriek waar de schijven worden geperst om naar productie van optische microlenzen. Dat is geen aankondiging maar kapitaal dat wordt vastgelegd in andere machines.
Op nieuwe PS5-consoles zitten inmiddels ook stickers die kopers melden dat winkels tegen 2028 alleen nog digitale games verkopen. Een bedrijf dat zijn productielijn ombouwt en zijn verpakking aanpast, is niet in overleg met zijn publiek.
Je klacht ligt bij de verkoper, niet bij Sony
Tot slot het punt dat je nodig hebt als het straks misgaat, en dat is niet waar de meeste mensen kijken.
Onder het Europese consumentenrecht spreek je de handelaar aan die jou de digitale inhoud heeft geleverd. Kocht je in de PlayStation Store, dan is dat Sony zelf. Kocht je een code bij een winkel, dan is die winkel de handelaar en kun je jouw klacht daar neerleggen, ook als het probleem bij Sony ontstaat.
Dat onderscheid is precies waarom een doosje uit een fysieke winkel na 2028 nog altijd iets waard is wat een directe aankoop in de Store niet heeft: een tweede partij die aanspreekbaar is en die dichter bij huis zit.
Eén reactie
Ik was boos op Sony, tot ik bij de derde zin aankwam. Jezus Roelof. Je had één taak.. en zelfs dat is je niet gelukt. Als je dan een artikel klakkeloos overneemt, doe dan op z’n minst je best om het artikel even door Sjet GeePeeTee te halen man. Lees het terug. Schijfje?? Er is zoveel teleurstelling te vinden in één artikel.