Wordt de desktopfreesmachine het nieuwe 3D printen?

De Makera Z1 is een freesmachine voor op je bureau die 1.099 euro kost in de voorverkoop, met 1.199 euro als reguliere prijs. Hij weegt slecht zeventien kilo, meet 35 bij 47 bij 45 centimeter en heeft een werkgebied van 200 bij 200 bij 100 millimeter. Er zit een automatische gereedschapswisselaar in, een camera, luchtkoeling en stofafzuiging. Dit is een stuk lichter dan de InfiniMaker K1 die ook onlangs op Kickstarter verscheen en daarmee ook mobieler.

De spil (tool) levert 150 watt en draait tot 13.000 toeren met terugkoppeling. De opgegeven herhaalnauwkeurigheid is 0,002 millimeter. Volgens Makera kun je er aluminium, messing, koper, hout, acryl, ABS, pvc, carbon en printplaten mee bewerken. Optioneel zijn een lasermodule, een vierde as en een vacuümtafel.

De prijs zit inderdaad op 3D-printerniveau

De vraag of dit het nieuwe 3D printen wordt, valt in twee delen uiteen, en op het eerste deel is het antwoord ja.

Elfhonderd euro is precies het bedrag waarvoor je een goede 3D-printer koopt. Ter vergelijking: de Qidi Plus5 kost 749 euro, en een Prusa Core One zit in dezelfde orde van grootte. Een freesmachine met automatische gereedschapswisselaar voor die prijs was vijf jaar geleden ondenkbaar.

Dat is dezelfde curve die 3D printers hebben doorlopen: eerst tienduizenden euro’s voor de industrie, daarna bouwpakketten voor liefhebbers, en uiteindelijk een apparaat dat je gewoon uit de doos haalt. Op prijs is die stap voor CNC nu gezet.

Waarom een freesmachine geen printer is

Op het tweede deel van de vraag is het antwoord voorlopig nee, en dat ligt niet aan de fabrikanten maar aan natuurkunde.

Een 3D-printer voegt materiaal toe uit een rol die je erin schuift. Een freesmachine haalt materiaal weg uit een blok dat je zelf moet aanschaffen, opspannen en uitlijnen. Dat opspannen is het onderdeel waar beginners op vastlopen: zit je werkstuk niet muurvast, dan schiet het los en breekt je frees, je werkstuk, of allebei.

Leuk detail is dat we terug moeten denken aan de eerste 3D printer introductie door Dremel. Het gereedschapmerk maakte de stap andersom. De Dremel stond bekend als tool om materiaal weg te halen. Voor het eerst gingen ze materiaal toevoegen. Dat CNC haalt materiaal weg, waar 3D Printers, UV printers en snijplotters juist toevoegen.

Daar komt bij dat je niet op afdrukken drukt. Je kiest zelf het gereedschap, de toerentallen, de aanzetsnelheid, de snijdiepte en hoeveel de frees per gang opschuift. Zet je die verkeerd, dan is de rekening onmiddellijk: een gebroken frees kost al gauw twintig euro en het maken kan opnieuw beginnen.

En dan het huishoudelijke deel. Een 3D-printer zoemt en kun je in de woonkamer zetten. Een freesmachine gilt, en er komt stof en metaalspaan of andere reststoffen uit. Dat Makera stofafzuiging standaard meelevert, is niet een leuke extra maar een aanwijzing dat dit een reëel probleem is dat ze meteen proberen op te lossen.

Bij frezen is gewicht een specificatie

Hier zit het punt dat je nergens in een advertentie tegenkomt en dat bij dit soort machines alles bepaalt: massa.

Bij verspanen duwt de frees tegen het materiaal en duwt het materiaal terug. Is de machine niet stijf genoeg, dan gaat het geheel trillen, en dat hoor je als ratelen en zie je als een ruw oppervlak. Meer gewicht betekent minder trilling, en daarom zijn professionele freesmachines zo absurd zwaar.

Zet die zeventien kilo daar eens naast. De vijfassige Infimaker K1 die we eerder bespraken weegt 110 kilo, en die heeft met 1,7 liter zelfs een kleiner werkgebied dan de vier liter van de Z1. Al dat extra gewicht zit dus niet in ruimte maar in stijfheid.

Ook die 150 watt verdient perspectief. Een gewone handbovenfrees uit de bouwmarkt levert zo’n 700 watt, en industriële machines zitten in de kilowatts. Dat betekent niet dat de Z1 geen aluminium kan frezen, maar wel dat je het in dunne laagjes en langzaam doet.

Waar je op moet letten voordat je bestelt

Een paar praktische zaken die niet in de productbeschrijving staan.

Makera is een bedrijf uit Hongkong met productie in de Chinese provincie Anhui en een magazijn in Duitsland. Dat laatste is gunstig, want dan komt je bestelling niet door de douane met invoerrechten erbovenop en heb je te maken met een Europese levering. Controleer wel wie er als verkoper op je factuur staat, want daar hangt je garantie en je herroepingsrecht aan.

Bedenk verder waar het apparaat komt te staan. Zeventien kilo op een wankele tafel werkt averechts, want die tafel gaat meetrillen. Een zware werkbank of een kast met massa erin doet meer voor je resultaat dan welke instelling in de software ook.

En reken op bijkomende kosten. Frezen slijten en breken, je hebt spanmiddelen nodig, en materiaal moet je inkopen. Bij een 3D-printer is de rol filament je enige verbruiksartikel; hier zijn het er drie. Een hobby mag natuurlijk geld kosten. Dat weten we hier op de redactie als geen ander.

Dit wordt de tweede machine, niet de eerste

Het eerlijke antwoord op de vraag in de kop is dus genuanceerd. De prijs is er, de techniek is er, en de gereedschapswisselaar en camera nemen echt werk uit handen.

Maar 3D printen werd groot omdat je er zonder voorkennis iets mee kon maken. Frezen vraagt kennis van materiaal, gereedschap en opspannen, en die kennis kun je niet in software wegautomatiseren omdat het over krachten gaat die op je werkstuk staan. Eigenlijk net als laseren, waar je digitaal aanstuurt op analoog materiaal dat zich anders kan gedragen bij herhaling.

Deze machines gaan daarom waarschijnlijk niet de plaats van de 3D-printer innemen, maar ernaast staan bij mensen die al printen en tegen de grenzen daarvan aanlopen. Dat is een kleinere markt dan 3D printen, en tegelijk een die met dit soort prijzen voor het eerst bereikbaar is.