Uit uitgelekte documenten blijkt dat Microsoft in 2024 werkte aan een besturingssysteem waarin Copilot de enige bediening is. Het project heet intern Project Aion en op een uitgelekte SharePoint-site staat de naam CopilotOS. Er is geen startmenu, geen bureaublad en geen taakbalk met programma’s. De kern is een uitgeklede Windows die intern Win3 heet, zonder ondersteuning voor Win32-programma’s, met een aangepaste Edge als schil. Wat de huidige status is, weet niemand.
Dat roept een grotere vraag op dan of dit ooit uitkomt. Als een computer alles wat je nodig hebt ter plekke kan maken, wat blijft er dan over van het verdienmodel van softwaremakers? Die vraag valt uiteen in delen die niet allemaal hetzelfde antwoord hebben.
Wat Carl Pei precies zei, en wat niet
Deze discussie loopt al langer en begon dit voorjaar aan de telefoonkant. In maart zei Nothing-topman Carl Pei dat apps gaan verdwijnen, en wij schreven daarover. Zijn advies aan ontwikkelaars was om zo snel mogelijk met API’s en MCP’s te werken, zodat AI-agents rechtstreeks met hun dienst kunnen praten.
Wel is het goed te weten wat hij er niet bij zei. Hij noemde geen termijn en tekende aan dat apps op korte termijn niet weg zullen zijn. Een uitspraak over het einde van de app-winkel als verdienmodel deed hij evenmin. Het gaat hem om de bedieningslaag, niet om de kassa.
Nothing verkoopt dit idee al, in bèta
Het aardige is dat je niet hoeft te speculeren, want dit draait al op toestellen. Nothing bracht Essential Apps en Playground uit, waarmee je met een opdracht in gewone taal een klein programma of widget laat maken dat daarna op je toestel blijft staan. Denk aan een uitgavenoverzicht, een stemmingsdagboek of een hulpje dat kleding voorstelt.
Tegelijk laat het de grenzen zien. Op de Phone (3) kun je zes van die widgets kwijt en op oudere Nothing- en CMF-toestellen twee. Playground is een plek waar mensen hun maaksels delen, en dat is dus feitelijk gewoon weer een winkel, alleen zonder prijskaartjes.
De vraag valt uiteen in twee heel verschillende categorieën
Om te bepalen wie hier last van krijgt, moet je onderscheid maken tussen twee soorten software. De eerste is het kleine hulpprogramma met één functie: een omrekenaar, een timer, een checklist, een eenvoudige begroting. Dat is precies wat een taalmodel in seconden in elkaar zet, en het is ook de categorie waar de marges al jaren dun waren.
De tweede soort is de app die het gezicht is van een dienst achter een account. Je bank, je zorgverzekeraar, de NS, DigiD, Netflix, Spotify. Daar zit de waarde niet in de knoppen maar in de toegang, de vergunning en de gegevens erachter. Zo’n app kan geen enkel model ter plekke verzinnen, want zonder toestemming aan de andere kant is het een leeg schermpje.
Zet er cijfers bij en het beeld kantelt
Die tweedeling wordt overtuigender als je kijkt waar het geld werkelijk zit. Volgens Sensor Tower gaven consumenten in 2024 wereldwijd ongeveer 150 miljard dollar uit in app-winkels, en ruwweg de helft daarvan komt uit games.
Een game is geen hulpprogramma. Daar zit ontwerp, muziek, verhaal en jarenlang werk in, en niemand vraagt zijn telefoon even om een nieuwe Zelda. De categorie die het meest te vrezen heeft van generatieve software is dus niet de categorie waar het meeste geld omgaat.
Dit is de vierde keer dat deze belofte langskomt
Wie wat langer meeloopt, herkent het patroon. Apple bracht in 1987 HyperCard uit, waarmee iedereen zonder programmeerkennis eigen stapels kon bouwen. Daarna kwam Visual Basic, daarna de macro’s in Excel, en de afgelopen tien jaar de hele low-codegolf met Zapier en soortgenoten.
Elke keer luidde de voorspelling dat de gewone gebruiker zijn eigen software zou maken en de industrie zou verschrompelen. Elke keer groeide de softwaremarkt door. De reden is steeds dezelfde: het schrijven is het makkelijke deel. Het onderhouden, beveiligen, bijwerken en aansprakelijk zijn is het werk waar mensen voor betalen.
Wat wél verschuift is waar de tolpoort staat
Hier zit naar onze inschatting de echte verandering, en die is ingrijpender dan het verdwijnen van kleine apps. Als jouw besturingssysteem het programmaatje maakt dat je nodig hebt, dan int de leverancier van dat besturingssysteem het abonnement en niet de maker van dat programmaatje.
Dat is precies de beweging die zowel Microsoft als Nothing beschrijft. De agent wordt de plek waar je betaalt, en de dienst erachter wordt een leverancier die per verzoek wordt afgerekend. Voor bedrijven die nu een API openstellen betekent dat een nieuwe vraag: wat mag een geautomatiseerd verzoek kosten, en laat je die agents überhaupt toe? Wie dat niet regelt, levert straks gratis de inhoud waar een ander het abonnement voor int.
Vanaf december telt software hier als product
Er komt in Europa een juridische kant bij die in dit soort verhalen zelden wordt genoemd. Lidstaten moeten richtlijn 2024/2853 over productaansprakelijkheid uiterlijk op 9 december 2026 hebben ingevoerd, en daarin telt software uitdrukkelijk als product.
Dat maakt één vraag heel praktisch. Wie is de fabrikant van een app die jouw computer ter plekke heeft verzonnen? Gaat de begroting die je liet maken de mist in met je geld, dan wil je weten bij wie je aanklopt. Daarnaast geldt voor gekochte digitale inhoud al richtlijn 2019/770, die eisen stelt aan conformiteit en updates. Bij software die pas ontstaat op het moment dat je erom vraagt, is nog niet uitgemaakt hoe dat uitpakt.
En dan is er nog de Digital Markets Act
Voor een besturingssysteem waarin de assistent de enige ingang is, ligt in Europa nog een drempel. Windows als pc-besturingssysteem is aangewezen als kernplatformdienst onder de Digital Markets Act, en juist daardoor kunnen gebruikers in de Europese Economische Ruimte Edge, Bing en OneDrive verwijderen en hun eigen standaardprogramma’s kiezen.
Een systeem waarin je Copilot niet kunt uitzetten of vervangen, past daar slecht bij. Dat maakt zo’n opzet niet onmogelijk, maar het betekent wel dat een Europese versie er anders uit zal moeten zien dan een Amerikaanse.
Microsoft beweegt op dit moment de andere kant op
Het is verleidelijk om dit lek te lezen als een aankondiging, en dat is het niet. De documenten stammen uit 2024 en de demonstratievideo toont nieuwsartikelen uit dat jaar. Sindsdien is er veel veranderd.
Wij schreven deze maand nog dat Microsoft juist functies uit Copilot schrapt en het bedrijf ruimt Windows 11 op om gebruikers terug te winnen. Daarbij komt de les van Windows RT uit 2012: een Windows die geen gewone Windows-programma’s draait, kreeg toen geen voet aan de grond. CopilotOS zou met het schrappen van Win32 hetzelfde risico lopen.
Het korte antwoord op de vraag
Nee, het verdienmodel voor softwaremakers gaat hier niet aan kapot, maar het verschuift wel en niet iedereen zit aan dezelfde kant van die verschuiving. Wie een losse betaalde hulp-app verkoopt die één ding doet, heeft de komende jaren het meest te verliezen. Wie een dienst levert waar gegevens, een vergunning of een abonnement achter zit, verliest hooguit zijn eigen schermen aan een agent.
Het advies dat Pei gaf is daarom minder dramatisch dan het klinkt. Zorg dat je dienst goed te benaderen is voor software, bepaal wat dat mag kosten, en ga ervan uit dat de gebruiker jouw interface steeds minder vaak ziet. Dat is een verbouwing en geen sloop.
Ter volledigheid: dit stuk gaat over AI-diensten van Microsoft en OpenAI. Deze tekst kwam tot stand met hulp van Claude van Anthropic, dat op die markt een concurrent is. Microsoft gebruikt inmiddels ook modellen van Anthropic in Copilot, zoals wij eerder beschreven.
