Chinese AI-bedrijven vragen op dit moment een fractie van wat westerse aanbieders rekenen. Het goedkoopste model van DeepSeek kost 0,22 dollar per miljoen ingevoerde woorddelen en 0,66 dollar per miljoen uitgevoerde, tegen 2 en 10 dollar voor een vergelijkbaar westers model. Dat is negen tot vijftien keer goedkoper. Tegelijk beschuldigt Anthropic deze week meerdere Chinese bedrijven ervan op grote schaal kennis aan zijn model te hebben onttrokken, en stelt het dat DeepSeek en Moonshot vragen van hun eigen klanten stilletjes door Claude lieten beantwoorden. De beschuldigde bedrijven hebben daar nog niet op gereageerd. Samen roepen die twee dingen dezelfde vraag op: is dit een tijdelijke stunt of een strategie met een lange adem?
Wat het prijsverschil concreet is
Om de vraag te kunnen stellen, moet je eerst weten hoe groot het gat is. Aanbieders rekenen af per miljoen woorddelen die erin gaan en eruit komen, en daar lopen de bedragen ver uiteen.
Het goedkoopste model van DeepSeek zit op 0,22 en 0,66 dollar. Alibaba’s Qwen 3.5 Plus vraagt 0,40 en 2,40 dollar. Aan de andere kant staan westerse modellen op 1 tot 2 dollar voor invoer en 6 tot 10 dollar voor uitvoer. Voor wie grote hoeveelheden tekst laat samenvatten of indelen, scheelt dat een factor tien op de rekening. Bij dit soort bedragen gaat het niet meer om een voorkeur maar om een bedrijfsbeslissing.
Dit patroon kennen we uit drie eerdere markten
De vergelijking met eerdere sectoren dringt zich op en is grotendeels terecht. Bij zonnepanelen legde de Europese Unie in 2013 heffingen op tegen wat zij als dumping zag, waarna die in 2018 werden opgeheven omdat Europa de panelen nodig had voor zijn eigen klimaatdoelen.
Het resultaat is bekend: China’s aandeel in de wereldwijde siliciumproductie voor zonnepanelen groeide naar 88%. Bij smartphones ging het zonder heffingen en met hetzelfde effect. Bij elektrische auto’s zit Europa nu midden in diezelfde film, met extra invoerheffingen sinds eind 2024. Het patroon is telkens hetzelfde: eerst prijzen waar niemand tegenop kan, dan schaal, dan een positie die niet meer terug te draaien is.
Maar bij software werkt dat instrument niet
Hier zit het verschil dat de hele vergelijking op losse schroeven zet, en het is juridisch van aard. Antidumpingheffingen gelden voor goederen die een grens over gaan.
Er is een douanepost, een tariefcode en een aangifte, en daarop kun je een percentage zetten. Een verzoek aan een AI-model gaat over internet. Er is geen container, geen grens en geen aangifte, en er bestaat geen tariefcode voor een miljoen woorddelen. Het instrument waarmee Europa zonnepanelen en auto’s te lijf ging, is op deze markt dus simpelweg niet toepasbaar. Dat is geen detail: het betekent dat de klassieke reactie hier geen optie is.
Eén Europees instrument zou wél kunnen bijten
Er is een verordening die dit gat deels dekt en die in dit verband zelden wordt genoemd. De verordening over buitenlandse subsidies uit 2022 maakt geen onderscheid tussen goederen en diensten.
Die regeling richt zich op financiële bijdragen van niet-EU-overheden die de interne markt verstoren, en geeft de Europese Commissie naast toetsing van overnames en aanbestedingen ook de bevoegdheid om uit eigen beweging onderzoek te doen naar, in de woorden van de regeling zelf, elke andere marktsituatie. Daarmee zou een onderzoek naar gesubsidieerde AI-diensten in beginsel mogelijk zijn. Of de Commissie dat ook doet, is een andere vraag: zo’n onderzoek vergt bewijs van staatssteun, en dat is bij Chinese bedrijfsstructuren notoir lastig.
Goedkoop hoeft niet alleen subsidie te zijn
Voordat je die prijzen als dumping wegzet, hoort er een tegenargument bij dat serieus is. Chinese laboratoria hebben aantoonbaar gewerkt aan efficiëntere manieren om modellen te draaien, deels gedwongen doordat ze door exportbeperkingen minder toegang hebben tot de snelste chips.
Beperkingen leiden vaker tot zuinigere oplossingen. Daar komt bij dat veel Chinese modellen met open gewichten worden uitgebracht, wat betekent dat je ze zelf kunt draaien op eigen hardware. Dat is een wezenlijk verschil met zonnepanelen: van een paneel kun je de fabriek niet downloaden. Wie zijn model weggeeft, ondermijnt niet alleen de prijs van de concurrent maar de mogelijkheid om voor die laag überhaupt geld te vragen. Dat is een hardere zet dan onder de kostprijs verkopen.
Eén detail pleit tegen de theorie van de oneindige adem
Er is een aanwijzing dat die lage prijzen geen bodemloze put zijn, en die staat in de tariefkaart zelf. DeepSeek voerde op 16 augustus prijzen in die per tijdstip verschillen, waarbij het tarief tijdens drukke uren verdubbelt.
Dat doe je niet als je onbeperkt capaciteit hebt. Prijzen naar tijdstip zijn het klassieke middel om vraag te spreiden wanneer je machines vol staan, precies zoals energiebedrijven doen. Het suggereert dat ook deze aanbieders tegen de grenzen van hun rekenkracht aanlopen, en dat de laagste tarieven vooral gelden op momenten dat de capaciteit toch niets doet. Een uitputtingsslag voer je met diepe zakken; dit is eerder het gedrag van een bedrijf dat zijn schaarse middelen zo goed mogelijk verdeelt.
Waar de beschuldiging van deze week over gaat
Tegen die achtergrond is het rapport van Anthropic relevant, want het raakt aan de kostenkant. Het bedrijf stelt dat Chinese aanbieders via proxy-accounts op grote schaal met Claude hebben gecommuniceerd om er kennis uit te halen, en noemt daarbij Alibaba met ongeveer 151 miljoen interacties via vijfduizend accounts.
De ernstigste aantijging is een andere: dat DeepSeek en Moonshot vragen van hun eigen klanten hebben doorgestuurd naar Claude, zonder dat die klanten dat wisten. Als dat klopt, betekent het dat gebruikers dachten met een Chinees model te praten terwijl hun gegevens op Amerikaanse servers belandden. Dat is zowel een probleem voor die klanten als, vanuit Europees perspectief, een gegevensbeschermingsvraag die twee kanten op wijst. De genoemde bedrijven hebben nog niet gereageerd en wij hebben het onderzoek niet zelf kunnen herhalen.
Waarom dat met de prijs te maken heeft
Dit is de verbinding tussen beide verhalen. Het duurste onderdeel van een AI-model is niet het draaien ervan maar het maken: het verzamelen van data, het trainen en het bijschaven met menselijke beoordelaars.
Kun je die laatste stap deels overslaan door de antwoorden van een bestaand, duur model als voorbeeldmateriaal te gebruiken, dan vallen enorme kosten weg. Dat heet destilleren. Het verklaart waarom een aanbieder structureel lager kan zitten dan degene die het voorwerk heeft betaald, en het is precies waarom dit voor westerse bedrijven een existentieel punt is: niet de prijs zelf, maar dat hun investering wordt overgenomen.
Is destilleren eigenlijk verboden
Juridisch is dit minder duidelijk dan het klinkt, en dat verklaart ook de omweg via proxy-accounts. De gebruiksvoorwaarden van vrijwel elke aanbieder verbieden het gebruik van uitvoer om concurrerende modellen te trainen.
Maar voorwaarden zijn een overeenkomst tussen twee partijen, geen wet. Wie via een account in Singapore of Japan binnenkomt, schendt een contract en pleegt geen misdrijf. Of er auteursrecht rust op wat een model uitspuugt, is in Europa noch in de Verenigde Staten uitgemaakt, en de Europese AI-verordening zegt er niets over. In de praktijk komt handhaving dus neer op accounts blokkeren en betaalmiddelen herkennen, en dat is precies wat er hier gebeurt.
Wat dit voor een Nederlandse gebruiker betekent
Bouw je iets op zo’n goedkope dienst, dan koop je meer dan een prijs. Je koopt een afhankelijkheid van een aanbieder die zijn tarief kan verdubbelen zodra hij marktaandeel heeft, en dat is precies wat er in de eerdere sectoren gebeurde zodra de concurrentie was verdwenen.
Daar komt bij dat je bij een dienst niet ziet waar je gegevens blijven, en de gebeurtenis van deze week laat zien dat je dat zelfs bij je eigen leverancier niet zeker weet. Wie dit zakelijk gebruikt, doet er goed aan te kiezen voor modellen met open gewichten die je desnoods zelf kunt draaien, of voor een aanbieder die contractueel vastlegt waar de verwerking plaatsvindt. Dat is geen politiek standpunt maar dezelfde risicospreiding die je bij elke leverancier zou aanhouden.
Wat er nog niet te zeggen valt
Of dit een uitputtingsslag is, valt op dit moment eerlijk gezegd niet vast te stellen. De ingrediënten die bij zonnepanelen en auto’s wél zichtbaar waren, staatssteun en productiecapaciteit die de vraag ver overtreft, zijn hier niet op dezelfde manier aan te tonen.
Wat je wel ziet, is dat de prijs van deze techniek in twee jaar met een orde van grootte is gedaald en dat de partij die het goedkoopst is niet de partij is die het meeste heeft geïnvesteerd. Of dat komt door subsidie, door efficiëntie of door het overnemen van andermans werk, is precies de vraag die op dit moment nergens is beantwoord. Reken erop dat de tarieven de komende tijd laag blijven, en reken er niet op dat ze dat blijven zodra de rangorde vastligt.
Belangenverstrengeling
Dit artikel bespreekt een rapport van Anthropic, een Amerikaans AI-bedrijf, over zijn Chinese concurrenten. GadgetGear gebruikt bij het maken van artikelen AI-gereedschap van datzelfde bedrijf.
De bron van de beschuldiging is dus de partij met wie wij werken en die er zelf belang bij heeft. Wij hebben het onderzoek niet kunnen verifiëren, de beschuldigde bedrijven hebben niet gereageerd, en alle uitspraken uit dat rapport staan in dit stuk als claim van Anthropic en niet als vaststaand feit. De prijsgegevens en de verwijzingen naar Europese regelgeving komen uit onafhankelijke bronnen.
