De Duitse startup NUVELL toont op IFA het Home Plant Protein System, een keukenapparaat dat zelf tofu maakt uit sojabonen en daarnaast plantaardige melk bereidt uit bijvoorbeeld haver of amandelen. Je kiest wat je wilt maken, doet de ingrediënten erin en geeft het gewenste resultaat op; de machine regelt het malen, verhitten en filteren zelf, en bij tofu ook het stremmen, uitlekken en persen. Voor melk kun je hoeveelheid, concentratie en dikte instellen, voor tofu de stevigheid. Een melkcyclus levert in het huidige ontwikkelstadium ongeveer 1,2 liter op in vijftien tot vijfentwintig minuten; een tofucyclus duurt dertig tot zestig minuten en geeft 150 tot 200 gram verse tofu. Reinigen gaat via automatische spoelprogramma’s, met een heetwaterspoeling en een ontkalkingsprogramma. Een prijs en een verkoopdatum staan er niet bij.
Wat hier werkelijk nieuw is
De claim van ’s werelds eerste verdient precisie, want sojamelkmachines bestaan al decennia. Merken als Joyoung verkopen al jaren apparaten die bonen malen, verhitten en filteren tot melk.
Wat tot nu toe niet bestond in een huishoudelijk apparaat, is de rest van de keten: het toevoegen van het stremmiddel, het scheiden van wrongel en wei, het uitlekken en het persen tot een blok. Dat zijn precies de stappen waarvoor je tot nu toe een kaasdoek, een vorm en enige ervaring nodig had, en waar het bij thuismakers meestal misgaat. De nieuwswaarde zit dus in die automatisering en niet in het maken van sojamelk. Zo gesteld is de claim verdedigbaar.
Die 150 tot 200 gram is het getal dat telt
NUVELL vergelijkt het apparaat zelf met een volautomatische koffiemachine, en die vergelijking roept meteen de goede vraag op. Een koffiemachine zet een kop in dertig seconden; dit apparaat levert in maximaal een uur één klein blok.
Een pakje tofu in de Nederlandse supermarkt bevat doorgaans tussen de 200 en 400 gram. Eén cyclus komt dus neer op ongeveer de helft tot een heel pakje, en daar gaat een uur in zitten waarin de machine bezig is. Dat is geen bezwaar als je hem ’s ochtends aanzet en ’s avonds kookt, maar het is een ander ritme dan het woord automatisch suggereert. Wie twee keer per week tofu eet, draait dus twee keer per week een cyclus voor telkens één maaltijd.
De ingrediëntenrekening valt wel gunstig uit
Waar dit soort apparaten economisch interessant wordt, is bij de grondstof. Voor 200 gram stevige tofu heb je grofweg 80 tot 100 gram droge sojabonen nodig.
Bij een kiloprijs van een paar euro praat je dus over ongeveer dertig tot veertig cent aan bonen voor een blok waarvoor je in de winkel het meervoudige betaalt. Bij plantaardige melk is het verschil nog groter: voor een liter havermelk heb je zo’n honderd gram haver nodig, en dat kost een paar dubbeltjes tegenover een pak dat rond de euro of meer ligt. De ingrediënten maken dit dus niet duur. Wat het duur maakt, zijn het apparaat zelf en het uur dat de cyclus kost, en over dat eerste zegt het persbericht niets.
Over het stremmiddel staat niets, en dat is de kernvraag
In de beschrijving staat dat de machine het stremmiddel toevoegt, en nergens staat wélk stremmiddel of waar het vandaan komt. Dat is bij dit apparaat de belangrijkste openstaande vraag.
Kun je gewoon nigari of gips uit de natuurwinkel gebruiken, dan blijven je kosten bij die dertig cent per blok. Werkt het met een eigen patroon of een merkgebonden vulling, dan verandert de hele rekensom en betaal je feitelijk per portie. De vergelijking met de volautomatische koffiemachine die NUVELL zelf maakt, heeft namelijk een tweede helft die zelden hardop wordt uitgesproken: die branche verdient haar geld aan wat erin gaat. Vraag dit dus als eerste na, nog vóór de prijs van het apparaat.
Het stremmiddel bepaalt ook je calcium
Er is een tweede reden waarom die keuze uitmaakt, en die staat in vrijwel geen enkel artikel over zelf tofu maken. Tofu die met calciumsulfaat is gestremd bevat ongeveer 683 milligram calcium per 100 gram; tofu die met nigari is gestremd ongeveer 282.
Dat is meer dan een verdubbeling, en het komt doordat calciumsulfaat zelf calcium aan het product toevoegt terwijl nigari magnesiumchloride is. Winkeltofu wordt meestal met calcium gestremd, en juist daarom telt tofu voor mensen die geen zuivel gebruiken als serieuze calciumbron. Wie thuis met nigari werkt omdat dat de smaak fijner maakt, halveert dus ongemerkt de calcium in zijn eiwitbron. Een apparaat waarop je de stevigheid kunt instellen, zou je deze keuze ook bewust moeten laten maken.
Vers betekent hier ook kort houdbaar
Het verkoopargument is versheid, en daar hoort de keerzijde bij. Zelfgemaakte tofu bewaar je in de koelkast in een bakje water dat je dagelijks ververst, en dan niet langer dan ongeveer vier dagen.
Plantaardige melk zonder conserveermiddelen gaat er evenmin lang mee. Dit is dus geen apparaat waarmee je op zondag de week vooruit werkt. Het verklaart ook waarom NUVELL zoveel woorden aan reiniging besteedt: warme, eiwitrijke vloeistof in leidingen en filters is precies de omgeving waarin bacteriën gedijen. Die heetwaterspoeling is daarmee geen gemaksfunctie maar een noodzaak, en het is goed dat het bedrijf hem als vast programma inbouwt in plaats van als handmatige klus.
Wat er met de pulp gebeurt, staat er niet bij
Er is een bijproduct dat elke sojamelkmachine oplevert en dat nergens wordt genoemd. Na het filteren blijft okara over: de vezelrijke pulp van de gemalen bonen.
Bij 1,2 liter melk gaat het al snel om enkele honderden grammen natte pulp per cyclus. Dat is eetbaar en voedzaam, en in de Japanse keuken wordt het gebruikt, maar in een Nederlands huishouden belandt het in de praktijk bij het gft. Wie dit apparaat een paar keer per week draait, produceert dus structureel een reststroom waar hij vooraf over moet nadenken. Vraag bij een demonstratie hoe die pulp eruit komt en hoeveel het per cyclus is, want dat bepaalt of dit een schoon proces is of een rommelig.
Let op de woorden “current development stage”
Er staat een formulering in het persbericht die de rest van de cijfers relativeert. NUVELL schrijft dat de opgegeven hoeveelheden en tijden kunnen variëren en onderhevig blijven aan de uiteindelijke productiespecificaties.
Dat is de taal van een prototype. Er is geen prijs, geen verkoopdatum, geen markt en geen verkoopkanaal genoemd, en het bedrijf nodigt op de beurs vooral pers en partners uit voor een demonstratie. Dat is voor een startup op IFA volkomen normaal en het is ook waar zo’n beurs voor dient, maar het betekent dat je deze getallen als voornemen moet lezen en niet als specificatie. De afstand tussen een werkend prototype en een apparaat dat jarenlang dagelijks eiwitrijke vloeistof door zijn leidingen pompt, is in de keukenapparatuur historisch groot.
Voor wie dit wél uitrekent
Er is een groep waarvoor deze rekensom klopt, en het is eerlijk die te benoemen. Wie meerdere keren per week tofu eet, plantaardige melk zonder toegevoegde suiker en verdikkingsmiddelen wil en genoeg werkblad heeft, komt op de ingrediënten fors goedkoper uit.
Daar komt bij dat je zelf bepaalt hoe stevig de tofu wordt, en dat is precies wat mensen aan winkeltofu missen. Wie nu en dan een pakje koopt, verdient een apparaat van deze categorie nooit terug. En dan is er nog het praktische bezwaar dat in elke Nederlandse keuken speelt: dit is een derde apparaat naast de koffiemachine en de airfryer, en werkblad is schaarser dan geld.
Waar je op let
Drie vragen die je bij een demonstratie zou stellen. Welk stremmiddel gebruikt de machine, en mag je je eigen merk erin doen; daar hangt de hele gebruikskostenrekening aan.
Vraag daarnaast naar het opgenomen vermogen, want dat staat nergens en een uur verhitten en persen is geen verwaarloosbare post op je energierekening. En vraag hoe vaak het ontkalkingsprogramma nodig is met Nederlands leidingwater, want bij een apparaat dat continu water verhit is dat geen bijzaak. De rest, van prijs tot verkrijgbaarheid, is op dit moment simpelweg nog niet bekend.
