Een haperende Teams-call, een game met plotselinge lag of een download die ver onder de verwachte snelheid blijft: alles wordt al snel een wifi-probleem genoemd. Technisch zegt dat nog weinig. De client, draadloze verbinding, router, lokale netwerk en provideraansluiting kunnen allemaal de beperkende factor zijn.
Begin daarom niet met een nieuwe router of een sneller abonnement. Bepaal eerst wat er precies misgaat. Lage throughput, hoge latency, jitter, packet loss en volledige uitval voelen allemaal als ‘traag internet’, maar vragen om andere tests.
Maak het probleem eerst reproduceerbaar
Is één laptop traag of het hele netwerk? Alleen via wifi of ook bekabeld? Alleen op zolder, tijdens uploads of bij één specifieke dienst? Met die vragen verklein je het zoekgebied snel.
Een speedtest van 500 Mbit/s sluit bijvoorbeeld niet uit dat videobellen slecht werkt. Voor een grote download telt throughput. Bij gaming en videogesprekken zijn latency, jitter en packet loss veel sneller merkbaar. Een verbinding kan dus veel bandbreedte hebben en onder belasting toch slecht reageren.
Controleer de ethernetlink voor de speedtest
Wifi uitsluiten begint met een computer die rechtstreeks via ethernet op de router is aangesloten. Controleer daarbij eerst op welke snelheid de link daadwerkelijk is onderhandeld. Een laptop die door een kabel, adapter of poort op 100 Mbit/s linkt, gaat geen gigabitaansluiting benutten.
Een praktijkwaarde die steeds rond 90 à 95 Mbit/s blijft hangen is daarom aanleiding om eerst kabel, poort en netwerkadapter te controleren.
Is de link gigabit of sneller, schakel dan tijdens de meting een VPN uit en pauzeer grote downloads en cloudback-ups. Een speedtest geeft vervolgens een redelijke indicatie van de WAN-throughput. Bij een internet abonnement van Simpel zijn glasvezelsnelheden van 100, 500 en 1.000 Mbit/s beschikbaar. Een structureel groot verschil bij een goede bekabelde test is reden om verder richting router of provider te zoeken.
Wil je de internetverbinding volledig uit de vergelijking halen, dan kun je met bijvoorbeeld iperf3 de throughput tussen twee bekabelde machines meten.
Ping dichtbij voordat je naar buiten kijkt
Test latency eerst naar de eigen gateway en daarna pas naar een extern IP-adres. Blijft de router lokaal stabiel bereikbaar terwijl de externe verbinding uitvalt, dan ligt het probleem waarschijnlijk verderop in de keten. Valt de gateway zelf al weg, dan hoef je de provider nog niet te verdenken.
Behandel ping niet als absoluut bewijs. ICMP kan door apparatuur anders worden afgehandeld dan regulier verkeer. Eén gemist pakket zegt weinig; terugkerende patronen in combinatie met echte klachten zijn interessanter.
Test DNS apart
‘Websites laden niet’ betekent niet automatisch dat de verbinding eruit ligt. DNS kan falen terwijl extern IP-verkeer nog werkt.
Controleer daarom eerst of een extern IP-adres bereikbaar is en test naamresolutie daarna afzonderlijk met bijvoorbeeld nslookup, dig of Resolve-DnsName. Werkt de verbinding wel maar levert DNS geen bruikbaar antwoord, dan heb je een ander probleem dan wanneer ook IP-verkeer faalt.
Een website rechtstreeks via een IP-adres openen is daarvoor geen goede test. Moderne websites gebruiken onder meer hostnamen en TLS-certificaten die aan die namen gekoppeld zijn.
Is ethernet goed? Kijk dan naar wifi
Wanneer bekabeld alles goed werkt en de klachten alleen draadloos optreden, wordt wifi een serieuze verdachte. Test eerst vlak bij het accesspoint en daarna op de probleem plek, met hetzelfde apparaat.
Het aantal wifi-streepjes zegt daarbij weinig over de werkelijke capaciteit. Een sterk signaal kan nog steeds op een druk kanaal zitten. Vooral op 2,4 GHz is de beschikbare ruimte beperkt. 5 GHz biedt doorgaans meer bandbreedte en kanaal ruimte, maar verliest sneller signaal door afstand en bouwmaterialen.
De tips voor wifirouters van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur wijzen daarom terecht op frequentiekeuze, kanaaldrukte en plaatsing.
Link rate is geen echte downloadsnelheid
Een wifi-link rate van honderden megabits per seconde betekent niet dat dezelfde waarde uit een speedtest komt. Wifi heeft protocoloverhead en gebruikt een gedeeld medium. De daadwerkelijke throughput ligt lager.
Ook de client begrenst de verbinding. Een moderne router met veel antennes maakt een oudere laptop met een eenvoudige wifi-adapter niet ineens sneller. Channel width, aantal spatial streams en ondersteunde wifi-generatie tellen allemaal mee.
Test daarom met meerdere apparaten. Presteert een recente laptop goed waar een oudere tablet achterblijft, dan is het accesspoint niet automatisch de bottleneck.
Een repeater moet zelf een goede verbinding hebben
Een repeater midden in een dode zone zetten werkt zelden goed. Het apparaat kan daar wel een nieuw wifi-signaal uitzenden, maar moet het verkeer nog steeds terug naar de router krijgen.
Bij wireless backhaul gebruiken verkeer naar de client en verkeer richting het hoofdnetwerk dezelfde beschikbare radio resources. Hoe groot dat effect is, verschilt per systeem. Een eenvoudige repeater gedraagt zich anders dan een tri-band mesh-oplossing met een aparte backhaul radio.
Waar bekabeling mogelijk is, haalt ethernet backhaul die variabele grotendeels weg. In de GadgetGear-review van de FRITZ!Repeater 6000 is dit verschil goed zichtbaar: het apparaat kan draadloos als Wi-Fi-bridge werken, maar ook via LAN als accesspoint. In een woning met lastige vloeren of grote afstanden kan dat belangrijker zijn dan de theoretische topsnelheid op de doos.
Let op latency wanneer de verbinding volloopt
Sommige netwerken functioneren prima totdat iemand een grote upload start. De throughput blijft hoog, maar games krijgen plotseling een hogere ping en videogesprekken gaan haperen.
Dan kan wachtrijvorming in de router een rol spelen. Bij zogenaamde bufferbloat worden pakketten tijdens zware belasting langer vastgehouden. Test latency daarom niet alleen op een rustig netwerk, maar ook tijdens een forse upload en download.
Meer bandbreedte helpt niet tegen iedere bottleneck
Een hogere abonnementsnelheid heeft vooral zin wanneer de internetverbinding zelf de beperkende schakel is. Dat kan ontstaan wanneer meerdere gebruikers tegelijk streamen, downloaden, cloudbestanden synchroniseren en videobellen.
Wie het goedkoopste glasvezel abonnement van Simpel vergelijkt met de snellere varianten, kan daarom beter eerst kijken waar de capaciteit daadwerkelijk opraakt. Een upgrade naar 1 Gbit/s verandert niets aan een laptop die op 100MbE linkt of een slaapkamer met een slechte wifi-verbinding.
Werk van dichtbij naar buiten
Controleer eerst de client en de negotiated link speed. Test daarna lokaal ethernet, vervolgens de WAN-verbinding en DNS. Pas daarna zijn wifi-kanalen, plaatsing en backhaul aan de beurt.
Die volgorde voorkomt dat een repeater wordt gekocht voor een DNS-probleem of dat een sneller abonnement een slechte ethernetlink moet oplossen. Zodra je het netwerk als een keten van afzonderlijke verbindingen bekijkt, wordt meestal snel duidelijk waar de prestaties werkelijk instorten.
