Google mag voor $10 miljoen, omgerekend €8,9 miljoen, de interne berichten van de failliete Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Spirit Airlines kopen. Een Amerikaanse faillissementsrechter in New York keurde de verkoop goed, meldt The Record. Het gaat om naar schatting 100 miljoen e-mails en 500 miljoen berichten uit Microsoft Teams. Google wil er AI-modellen mee trainen, zodat AI-agents bepaalde werktaken kunnen overnemen. Per bericht betaalt Google daarmee omgerekend ongeveer anderhalve cent.
De vakbond van stewardessen en stewards, de Association of Flight Attendants, maakte bezwaar, maar trok dat op 9 november in. De bond kreeg toezeggingen. Gezondheidsgegevens, uitslagen van drugs- en alcoholtests, veiligheids- en disciplinaire dossiers en identiteitsbewijzen gaan niet mee. De rest wordt volgens een internationale norm, ISO 27559, ontdaan van gegevens die naar personen te herleiden zijn. Een onafhankelijke partij, gekozen in overleg met de vakbonden, controleert dat. Google belooft de gegevens niet weer aan personen te koppelen en ze vertrouwelijk te behandelen, meldt de vakbond.
Waarom dit een slechte zaak is
Die toezeggingen zijn beter dan niets, maar ze nemen het kernprobleem niet weg. De medewerkers van Spirit schreven die berichten om hun werk te doen, niet om een AI-model van Google te trainen. Niemand heeft hun toestemming gevraagd. Bovendien gaat het niet alleen om medewerkers. In honderden miljoenen e-mails en chatberichten staan ook klanten, leveranciers, familieleden en collega’s van andere bedrijven. Die zaten niet aan tafel toen de vakbond onderhandelde.
Ook het onherkenbaar maken van gegevens is bij zoveel vrije tekst lastig. Een naam weghalen is eenvoudig, maar een bericht als “de purser van de nachtvlucht naar Las Vegas die vorige week ziek was” verwijst nog steeds naar één persoon. Hoe vaker zo’n dataset wordt gekopieerd, gelicenseerd of gelekt, hoe groter de kans dat iemand de puzzelstukjes weer aan elkaar legt, waarschuwt Arjun Bhatnagar van privacybedrijf Cloaked in The Record. En wat eenmaal in een AI-model is verwerkt, is er moeilijk weer uit te halen. Volgens de vakbond is er in de VS geen enkele wet die de privacy van werknemers bij een faillissement beschermt. Er zijn alleen regels voor klantgegevens. Dat vonden ook 121 Amerikaanse Congresleden, die in oktober in een brief schreven dat consumenten meer privacybescherming hebben dan werknemers.
Moet data bij een faillissement worden vernietigd?
De zaak roept een bredere vraag op. Moet er een plicht komen om interne communicatie te vernietigen als een bedrijf failliet gaat of wordt overgenomen, in plaats van die te verkopen? Bij een faillissement probeert een curator zoveel mogelijk geld op te halen voor de schuldeisers. Data is daarbij een bezit geworden, net als vliegtuigen en kantoormeubilair. Zonder duidelijke regels wordt het verleidelijk om de mailboxen van duizenden mensen te verkopen aan wie het meeste biedt. Eerder speelde hetzelfde bij het failliete DNA-bedrijf 23andMe, waar de rechter een onafhankelijke toezichthouder voor de genetische gegevens van klanten aanstelde, meldt Claims Journal.
In Europa liggen de regels anders. Volgens de AVG mogen persoonsgegevens alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn verzameld, en niet langer worden bewaard dan nodig, staat in artikel 5. Of een curator in Nederland de mailboxen van een failliet bedrijf aan een AI-bedrijf zou mogen verkopen, is daarom nog maar de vraag. Maar een expliciete plicht om zulke gegevens te vernietigen bestaat ook hier niet. Moet die er komen? Of is het genoeg als gegevens alleen worden doorverkocht met toestemming van iedereen die erin voorkomt? Wie houdt na de verkoop toezicht, en wat gebeurt er als de koper zich niet aan de afspraken houdt? Juist die laatste vraag blijft ook in de zaak van Spirit onbeantwoord.
Waar je rekening mee moet houden: wat je op je werk mailt of in Teams typt, staat op systemen van je werkgever, niet op die van jou. Ga er dus van uit dat die berichten ooit door anderen kunnen worden gelezen of gebruikt, ook na een faillissement.


