IFA: TCL plaatst 22 speakers in één soundbarsysteem

TCL toont op IFA de Q95K, het topmodel van zijn nieuwe Q-serie soundbars. Het pakket bestaat uit een soundbar, een draadloze subwoofer en twee draadloze achterspeakers, samen goed voor 22 drivers verdeeld over zestien fysieke kanalen met twaalf versterkertrappen. TCL noemt dat een 11.1.4-opstelling en geeft 1.420 watt piekvermogen op. In de soundbar zitten zeven horizontale kanalen, twee hoogtekanalen en een baskanaal; de subwoofer heeft twee tegenover elkaar geplaatste drivers van 7 inch. Er zitten drie HDMI 2.1-aansluitingen op, waarvan één eARC en twee ingangen die 4K op 144 Hz doorlaten. Bang & Olufsen verzorgt de afstemming en een beamformingtechniek. Het opgegeven bereik is 30 Hz tot 20 kHz. De Q95K is bedoeld voor televisies vanaf 65 inch en komt eind september in een aantal Europese landen uit; Europese prijzen zijn nog niet bekend.

Die 1.420 watt is een optelsom

Het grootste getal in de aankondiging is meteen het getal waar je het minst aan hebt. Het gaat om piekvermogen opgeteld over alle 22 drivers, niet om het vermogen dat er continu uit komt.

Bij versterkers bestaat daar een andere maat voor, het continue vermogen, maar fabrikanten van soundbars zijn niet verplicht die op te geven en doen dat zelden. Wat wél iets zegt over hoe hard en hoe diep zo’n systeem kan, is de grootte van de luidsprekers en het volume van de kasten. Daarom is de vermelding van twee 7-inch woofers in de subwoofer informatiever dan het wattage, en het getal 30 Hz aan de onderkant van het frequentiebereik ook.

Waarom die twee woofers tegenover elkaar zitten

In de beschrijving staat een constructiedetail dat echt iets doet en dat zelden wordt uitgelegd. De twee drivers in de subwoofer kijken van elkaar af en bewegen tegelijk naar buiten en naar binnen.

Elke luidsprekerconus duwt zichzelf af tegen de kast waarin hij zit; die tegenkracht laat de kast meetrillen en over de vloer wandelen. Zet je twee identieke drivers tegenover elkaar en laat je ze synchroon werken, dan heffen die tegenkrachten elkaar grotendeels op. Het resultaat is een kast die stilstaat terwijl de lucht wel beweegt, wat strakkere bas geeft en minder gerammel in je vloer en je buren. Dat is de reden dat TCL het noemt, en het is een van de weinige punten in dit persbericht waar techniek onder zit in plaats van marketing.

Hoe je aan elf horizontale kanalen komt

Die 11.1.4 klinkt als een bioscoopopstelling en dat vraagt om ontleding. De elf staat voor kanalen op oorhoogte, de één voor de subwoofer en de vier voor kanalen die geluid van boven moeten laten komen.

In de balk zitten zeven van die elf: naast links, midden en rechts ook kanalen die schuin naar de zijkanten stralen. De achterspeakers leveren de rest, inclusief een hoogtekanaal per kant. Belangrijk om te weten is dat Dolby Atmos niet met vaste kanalen werkt maar met objecten die een plek in de ruimte meekrijgen. Meer kanalen betekent dus niet dat er meer op de film staat, maar dat de decoder een geluid nauwkeuriger kan neerzetten. Of je dat hoort, hangt vooral af van je kamer.

Drie HDMI-poorten is het nuttigste in de specificatie

Eén regel in de opsomming verdient meer aandacht dan hij krijgt, want de meeste soundbars hebben dit niet. Naast de eARC-aansluiting zitten er twee HDMI-ingangen op die 4K op 144 Hz doorlaten.

De gebruikelijke opstelling is dat alles op de televisie wordt aangesloten en het geluid via eARC terugloopt naar de soundbar. Dat werkt prima, behalve als je televisie te weinig snelle HDMI-poorten heeft: veel toestellen hebben er maar twee die 4K op 120 Hz of meer aankunnen, en één daarvan is vaak juist de eARC-poort. Wie een spelcomputer én een pc op zijn tv wil, loopt daar tegenaan. Met ingangen op de soundbar los je dat op. De doorvoer van Dolby Vision is daar het sluitstuk van: die heb je alleen nodig als er een bronapparaat op de balk zit.

Kamerkalibratie kan veel, maar niet alles

TCL noemt een functie die de luisterruimte analyseert en het geluid automatisch bijstelt. Dat is bij dit soort systemen het verschil tussen indrukwekkend en rommelig.

Zo’n meting corrigeert twee dingen goed: het niveau van elke speaker en het tijdstip waarop zijn geluid bij je aankomt. Staat de rechterachterspeaker dichterbij dan de linker, dan wordt dat rechtgezet. Wat een kalibratie niet kan, is de natuurkunde van je kamer ongedaan maken. In een gemiddelde woonkamer ontstaan er bij lage tonen plekken waar de bas wegvalt doordat golven elkaar uitdoven; daar helpt alleen de subwoofer verplaatsen. Verwacht dus verbetering, geen wonderen, en houd rekening met wat schuiven.

Draadloos slaat hier op het signaal, niet op de stroom

Er zit een praktische valkuil in de omschrijving die veel kopers pas thuis ontdekken. De subwoofer en de achterspeakers krijgen hun geluid draadloos, maar ze hebben allemaal een stopcontact nodig.

Dat betekent dat je achter in de kamer, links en rechts van de bank, een vrij stopcontact moet hebben of een verlengsnoer moet accepteren. Bij een systeem dat is bedoeld voor televisies vanaf 65 inch gaat het bovendien om een brede balk, dus meet je meubel op voordat je bestelt. En zet eARC aan in het menu van je televisie: bij veel toestellen staat dat standaard uit, en zonder eARC krijg je geen Dolby Atmos maar een teruggeschaald signaal.

Twee andere modellen hebben hun beoordeling al gehad

Naast de Q95K staan er twee producten op de stand die niet nieuw zijn maar wel het vermelden waard. De A65K is een soundbar van 50 millimeter dik met een 3.1.2-opstelling, en de Z100 is een losse draadloze speaker.

Beide wonnen dit jaar een EISA Award, de A65K in de categorie soundbars en de Z100 samen met zijn subwoofer als draadloos thuisbioscoopsysteem. EISA is een samenwerkingsverband van Europese vakbladen die hun prijzen per categorie uitstemmen; het is een waardering door redacties, geen meetresultaat. TCL won er dit seizoen meerdere, waaronder ook voor twee televisies.

Het idee achter de Z100 is het interessantst

Van alles wat TCL hier laat zien, is dit de techniek die een echt probleem oplost. De Z100 werkt met Dolby Atmos FlexConnect.

Bij een gewone surroundopstelling moeten speakers op voorgeschreven plekken staan, en in de meeste Nederlandse woonkamers kan dat niet: er staat een deur, een raam of een bank in de weg. FlexConnect draait dat om. De televisie meet waar de speakers daadwerkelijk staan en rekent de Atmos-mix om naar die posities. Je kunt er maximaal vier aansluiten en er een subwoofer bij zetten, en elke speaker levert 170 watt piekvermogen. Het werkt alleen met TCL-televisies die deze functie ondersteunen, en dat is meteen de beperking: je zit daarmee vast aan één merk voor je beeld én je geluid.

Wat er nog niet bekend is

Het belangrijkste ontbreekt in deze aankondiging, en dat is de prijs. De Q95K kwam in China eerder uit voor 7.999 yuan, omgerekend rond de €1.000, maar Europese prijzen worden per land bepaald.

Opvallend is dat dit systeem niet naar de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk komt, terwijl het in een aantal Europese landen wel verschijnt. Welke landen dat zijn, staat er niet bij, dus of Nederland erbij zit is nog een vraag. Reken bij dit soort pakketten verder op een compleet systeem in één doos: de aantrekkingskracht zit er juist in dat je geen versterker hoeft uit te zoeken. Wie dat wel wil doen, komt voor hetzelfde bedrag aan losse componenten, maar dan met de bijbehorende kabels en keuzestress.