Het hoogste Europese hof heeft een uitspraak gedaan die bepaalt hoe geoblocking en VPN’s zich juridisch tot elkaar verhouden, en de aanleiding is opmerkelijk: het dagboek van Anne Frank. Het Hof van Justitie van de EU oordeelt in zaak C-788/24 dat wie een werk online zet achter degelijke geoblocking, niet aansprakelijk is wanneer gebruikers die blokkade met een VPN omzeilen. Ook VPN-aanbieders zelf treffen geen blaam.
De zaak draait om een conflict tussen het Zwitserse Anne Frank Fonds, dat de auteursrechten beheert, en de Nederlandse Anne Frank Stichting. Die laatste publiceerde manuscripten van het dagboek online, afgeschermd met geoblocking zodat ze alleen toegankelijk zijn in landen waar het werk inmiddels publiek domein is. Het Fonds stapte naar de rechter: met een VPN zijn de teksten immers ook te lezen in landen waar het auteursrecht nog geldt. Het Hof gaat daar niet in mee. Dat geoblocking te omzeilen valt, is “niet op zichzelf en in alle omstandigheden doorslaggevend”, aldus het arrest. Strengere toegangseisen zoals verplichte accounts zouden de vrije toegang in landen waar het mag juist onevenredig beperken. En een VPN-aanbieder is een neutrale tussenpersoon die het werk niet zelf openbaar maakt.
Geen vrijbrief voor kijkers
Goed om te beseffen: dit arrest gaat over de aansprakelijkheid van de publicerende partij en de VPN-aanbieder, niet over die van jou als gebruiker. Wie met een VPN geoblocking van bijvoorbeeld een streamingdienst omzeilt, schendt daarmee in de regel nog steeds de voorwaarden van die dienst, en het auteursrecht in je eigen land verandert er niet door. De Nederlandse rechter, die de vragen aan het Hof stelde, moet in deze zaak bovendien nog toetsen of de gebruikte blokkade aan de eisen voldoet. Nederlandse tv kijken vanuit het buitenland is overigens een ander verhaal: binnen de EU regelt de portabiliteitsverordening dat je abonnementen op reis gewoon meemogen.