Bosch brengt de Filio uit, een apparaatje dat met ultrageluid bepaalt tot welke hoogte er nog vloeibaar gas in een gasfles zit. Je klikt het met ingebouwde magneten op de buitenkant van de fles, waarbij het zichzelf in een hoek van 90 graden plaatst. De meting begint zodra het apparaat vastzit, en het resultaat verschijnt via ledjes aan de bovenkant, een lichtring rond de knop en een geluidssignaal: groen betekent dat er op die hoogte gas aanwezig is, rood dat de fles daar leeg is. Met een druk op de knop meet je opnieuw. Het toestel werkt op stalen en aluminium flessen met propaan of butaan en een diameter van 200 tot 350 millimeter. Het weegt 125 gram en meet 142 bij 33 bij 47 millimeter. In het Verenigd Koninkrijk staat de Filio voor £46,80; in Duitstalige webwinkels ligt hij rond de €51. In Nederland kom je hem ook rond de vijf tientjes tegen.
Waarom een manometer dit probleem niet oplost
Voordat je begrijpt wat de Filio doet, moet je weten waarom die vraag überhaupt bestaat. In een fles propaan of butaan zit geen gas maar vloeistof, onder druk.
Boven die vloeistof staat een laag damp, en de druk van die damp hangt af van de temperatuur en niet van hoeveel vloeistof eronder staat. Zolang er ook maar een laagje vloeistof in de fles zit, blijft de meter op je drukregelaar dus vrijwel hetzelfde aanwijzen. Pas als de laatste vloeistof is verdampt, zakt de druk, en dan ben je al te laat. Dat is de reden dat zo’n manometer je niets vertelt en dat er een hele markt bestaat voor apparaatjes die het anders aanpakken.
Wat de Filio wel en niet meet
Hier zit het belangrijkste misverstand dat de aankondiging kan oproepen. Dit apparaat geeft geen percentage en geen aantal kilo’s.
Het meet op één plek of er achter de wand vloeistof zit of damp, en zet daar groen of rood op. De formulering in het persbericht verraadt dat ook: rood betekent dat de fles “op dat punt” leeg is. Om te weten hoe vol je fles is, schuif je het apparaat dus langs de fles omhoog tot het van groen naar rood springt; die hoogte is je vloeistofniveau. Bosch bevestigt op de eigen productpagina dat er alleen met lampjes wordt teruggekoppeld en geen getal verschijnt. Dat is niet minder nuttig, maar het is een andere handeling dan één keer aanklikken en aflezen.
Hoe ultrageluid door staal heen kijkt
De techniek erachter is dezelfde die in fabrieken al decennia wordt gebruikt voor tanks. Het apparaat stuurt een geluidspuls door de wand van de fles en luistert naar wat er terugkomt.
Zit er aan de andere kant vloeistof, dan loopt het geluid daar deels in door en komt er een ander patroon terug dan wanneer er alleen damp staat. Dat verschil is het hele meetprincipe. Het verklaart ook waarom die hoek van 90 graden zo nadrukkelijk wordt genoemd: staat het apparaat schuin, dan kaatst de puls weg in plaats van terug en meet je niets. Dat de magneten het toestel vanzelf haaks trekken, is dus geen gemaksfunctie maar de voorwaarde waaronder de meting klopt. Om diezelfde reden werkt het niet door een label, een deuk of een dikke laag vuil heen.
Bij aluminium flessen ontbreekt een uitleg
Er zit een tegenstrijdigheid in de specificaties die om navraag vraagt. Bosch zegt dat het apparaat geschikt is voor stalen én aluminium gasflessen, en noemt als enige bevestigingsmethode ingebouwde magneten.
Aluminium is niet magnetisch. Een magneet blijft er niet op zitten, hoe sterk hij ook is. Ook op de productpagina van Bosch zelf staat alleen magnetische bevestiging genoemd en geen band, klem of alternatief. Óf er is een bevestigingsmethode die nergens wordt beschreven, óf die opgave over aluminium verdient een voetnoot. Voor campereigenaren is dat geen detail: juist daar worden lichte aluminium flessen gebruikt om gewicht te besparen. Vraag het dus na voordat je bestelt als jouw fles van aluminium is.
De gratis methode geeft een preciezer antwoord
Er is een manier die niets kost en meer informatie oplevert, en die verdient het om genoemd te worden. Zet de fles op een weegschaal.
Op de kraag van elke gasfles staat het leeggewicht gestempeld. Trek dat van het gemeten gewicht af en je weet hoeveel kilo gas er nog in zit, niet bij benadering maar exact. Dat getal kun je bovendien omrekenen naar gebruiksduur: een gasbarbecue verbruikt grofweg een halve kilo per uur op volle stand, dus twee kilo rest is ongeveer vier uur barbecueën. Groen of rood vertelt je dat niet. Voor wie zijn fles op een badkamerweegschaal kan zetten, is dit dus de betere methode, en hij kost niets.
Waar de Filio wél iets oplost
Daar staat een praktisch bezwaar tegenover dat die weegmethode onderuit haalt, en dat is waarom dit product bestaat. Je moet de fles kunnen optillen.
Een volle propaanfles van 10,5 kilo weegt met fles en al ruim twintig kilo. In de gasbak van een camper, onder een terrasverwarmer of achterin een barbecuekast krijg je daar geen weegschaal onder zonder alles los te koppelen. Precies daar is een apparaatje dat je tegen de zijkant houdt de snellere route. Datzelfde geldt als je halverwege het seizoen even wilt weten of je nog een avond vooruit kunt. Het is dus geen vervanging van de weegschaal maar een oplossing voor de situatie waarin die niet past.
De echte veiligheidsvraag zit ergens anders
Een fles die tijdens het barbecueën leegraakt, is vervelend en niet gevaarlijk. Het onderdeel dat wél gevaarlijk kan worden, wordt zelden gecontroleerd.
Een gasslang met vaste koppelingen moet elke vijf jaar worden vervangen, en slang die per meter is gekocht met slangklemmen al na twee jaar. Ook de drukregelaar heeft een beperkte levensduur, omdat het membraan erin kan uitdrogen en gaan lekken; het bouwjaar staat erop gestempeld. Dat is de controle die je jaarlijks zou moeten doen en die de meeste mensen nooit doen. Een niveaumeter voorkomt een mislukte avond; een tijdig vervangen slang voorkomt iets anders.
Waar je op let
Drie dingen voordat je er een aanschaft. Meet eerst de diameter van je eigen fles: 200 tot 350 millimeter dekt de gangbare Nederlandse propaan- en butaanflessen, maar kleine campingflesjes en grote industriële flessen vallen erbuiten.
Bedenk daarnaast dat je bij een bijna lege fles in de onderste centimeters aan het zoeken bent, en dat je het apparaat daar tussen de voetring en het etiket kwijt moet kunnen. En houd er rekening mee dat de meting altijd een momentopname op één hoogte is: wie een getal wil, blijft aangewezen op de weegschaal. Een Nederlandse prijs en verkoopdatum zijn nog niet bekend; op basis van de Britse en Duitse prijzen kom je rond de €50 uit.
