Een solo-ontwikkelaar die zich UndreamedPanic noemt heeft Pokémon Emerald opnieuw opgebouwd in Unreal Engine 5. Sinds 15 augustus staat er een gratis speelbare versie op itch.io onder de naam Gamma Emerald. Het is geen ROM-hack maar een spel dat vanaf nul is gebouwd, met eigen 3D-modellen, een eigen gevechtssysteem en een eigen soundtrack.
De maker werkte er twee jaar aan, naar eigen zeggen zo’n twaalf uur per dag. Speelbaar is nu het eerste derde deel van Hoenn, van Littleroot Town tot Mauville City, met drie Gyms en drie tot zes uur speeltijd. Er zit een dag- en nachtcyclus in, Pokémon lopen achter je aan, en fokken en ruilen werken.
De vraag die iedereen stelt, en het antwoord uit 2016
Onder elk bericht hierover staat dezelfde vraag: hoe lang mag dit blijven staan. Daar bestaat een pijnlijk precies precedent voor.
Pokémon Uranium verscheen op 6 augustus 2016, na negen jaar ontwikkeling. Het werd binnen een week anderhalf miljoen keer gedownload. Op 13 augustus, precies zeven dagen later, stuurde Nintendo een verwijderingsverzoek en waren alle downloadlinks weg. In september was de ontwikkeling helemaal gestopt.
Diezelfde maanden ging Pokémon Prism eraan en werd Another Metroid 2 Remake, waar de maker jaren aan had gewerkt, binnen ongeveer een dag na verschijnen offline gehaald.
Gamma Emerald staat nu ruim een week online. Uranium haalde het even lang.
Gratis en niet-commercieel is geen verweer
De maker benadrukt dat het project gratis is, dat er geen donaties worden aangenomen en dat er geen band is met de rechthebbenden. Dat is netjes, en het is precies wat vrijwel elke fanontwikkelaar doet.
Alleen werkt het juridisch niet zoals mensen denken. Auteursrechtinbreuk vereist geen winstoogmerk. Of je er geld aan verdient, telt mee bij de vraag hoe hoog de schade is en of een rechter een vergoeding toewijst, maar het bepaalt niet of er sprake is van inbreuk.
Geen geld aannemen maakt de zaak dus kleiner, niet anders. Het is de reden dat je in dit soort dossiers zelden een schadeclaim ziet en vrijwel altijd een verwijderingsverzoek.
Dat het geen ROM-hack is, helpt aan de verkeerde kant
Hier zit een misverstand dat je in de discussie overal tegenkomt. Dat dit vanaf nul is gebouwd in plaats van een bestaand spel te bewerken, klinkt als de veiligste route.
Dat is het ook, maar alleen tegen de zwakste aanklacht. Door zelf te programmeren en zelf modellen te maken, kopieert de ontwikkelaar de code en de bestanden van Game Freak niet. Dat verwijt vervalt dus.
Wat blijft staan is alles wat het spel herkenbaar maakt: de Pokémon zelf, hun namen en ontwerpen, de regio Hoenn, de personages en het merk. Die zijn beschermd ongeacht in welke engine ze draaien. En de naam Pokémon in de titel gebruiken is gewoon merkgebruik, en dat is juist de makkelijkste claim om te winnen.
Zelf bouwen beschermt dus tegen het verwijt dat je code hebt gestolen, en niet tegen het verwijt waar het werkelijk over gaat.
De timing is het slechtst denkbare
En dan het punt dat in de berichtgeving ontbreekt en dat de vraag van Arjan waarschijnlijk beslist.
Dit is het dertigste jaar van Pokémon en Nintendo heeft dat jubileum volgepland met heruitgaven. FireRed en LeafGreen kwamen in februari terug op de Switch, en volgens de geruchten worden Ruby en Sapphire uiterlijk begin oktober aangekondigd.
Met andere woorden: er verschijnt een gratis, moderner ogende versie van precies die generatie, op precies het moment dat de rechthebbende die generatie opnieuw wil verkopen. Dat is geen liefhebbersproject meer in de ogen van een jurist, dat is een alternatief voor het product dat je zelf op de markt brengt.
Bij fanprojecten die niets doorkruisen wordt vaak jarenlang weggekeken. Bij projecten die in de weg lopen van een aanstaande uitgave gaat het doorgaans snel, en dat is precies de situatie hier.
Waar de grens dan wel ligt
Toch is het beeld niet dat elk fanproject wordt neergehaald, en dat is nuttig om te weten.
De gevechtssimulator Pokémon Showdown draait al sinds 2011 en is nooit verdwenen. Die gebruikt namen, typen en gevechtswaarden, maar geen officiële afbeeldingen, geen muziek en geen spelwereld, en hij is geen vervanging voor een spel dat je kunt kopen.
Dat lijkt de scheidslijn: hulpmiddelen en gemeenschapsprojecten die naast de spellen bestaan blijven vaak staan, terwijl alles wat een compleet speelbaar alternatief vormt met eigen presentatie het niet redt.
Gamma Emerald valt onmiskenbaar in die tweede categorie. Het is nadrukkelijk bedoeld als het spel zelf, en dat is ook waarom mensen er zo enthousiast over zijn.
Wie beslist hier eigenlijk over
Nog een detail dat vaak verkeerd wordt weergegeven. In de berichtgeving heet het steeds dat Nintendo ingrijpt, maar Pokémon is niet van Nintendo alleen.
The Pokémon Company is gezamenlijk eigendom van Nintendo, Game Freak en Creatures. Er zijn dus drie rechthebbenden, en elk van hen kan zelfstandig optreden.
Dat verklaart ook waarom de reactie op dit soort projecten weinig voorspelbaar is. Het hangt niet af van één beleid maar van welke partij het op enig moment ziet en er iets van vindt.
Wil je het spelen, doe het dan nu
Het praktische advies is daarmee kort en het is hetzelfde advies dat bij dit soort projecten altijd geldt.
Wil je dit proberen, download het dan vandaag en bewaar het bestand lokaal. Verwijderingsverzoeken halen de downloadpagina weg, niet wat er al op je schijf staat. Wie bij Uranium een week te laat was, kwam er niet meer aan via de officiële weg.
Reken er verder niet op dat het ooit afkomt. De maker heeft aangekondigd een pauze te nemen, dus ook zonder juridische stap komen er voorlopig geen nieuwe gebieden en geen foutherstel. Wat er nu staat is waarschijnlijk wat er blijft, en drie tot zes uur is dan een eerlijke verwachting.
En tot slot iets voor de liefhebbers die dit soort werk waarderen: de manier om dit te belonen is niet doneren, want dat weigert de maker bewust en het zou zijn positie juist verslechteren. Het is delen dat hij het gemaakt heeft, en dat is precies waarom dit bericht bestaat.