Wie wil weten hoe een winkelketen het doet, hoeft niet te wachten op de kwartaalcijfers. Een satelliet die boven de parkeerplaatsen hangt, geeft al een aardig beeld. Hoe voller de parkeerplaats, hoe meer klanten, hoe hoger de omzet. Grote beleggers, vooral hedgefondsen, kopen al jaren satellietbeelden om zo een voorsprong te krijgen op de rest van de markt. Dankzij AI kunnen computers miljoenen van die beelden automatisch analyseren. Ze tellen auto’s, meten schaduwen en zien bouwactiviteit, en dat levert informatie op die nog nergens anders staat.
Zulke gegevens heten alternatieve data: informatie die niet uit jaarverslagen of officiële statistieken komt, maar uit bijvoorbeeld satellietbeelden, scheepsbewegingen of app-gebruik. Commerciële bedrijven als Planet Labs hebben inmiddels hele vloten kleine satellieten in een baan om de aarde, waardoor elk plekje op aarde veel vaker in beeld komt dan vroeger. Gespecialiseerde bedrijven, zoals RS Metrics, Orbital Insight en Ursa Space Systems, verwerken die beelden tot cijfers die beleggers kunnen gebruiken.
Auto’s tellen op de parkeerplaats
Hoeveel dat oplevert, onderzochten economen van de Universiteit van Californië in Berkeley. Zij bestudeerden 4,8 miljoen satellietbeelden van de parkeerplaatsen van 67.000 winkels van 44 grote Amerikaanse winkelketens, zoals Walmart, uit de periode 2011 tot 2017. De beelden kwamen van RS Metrics. Beleggers die deze gegevens hadden, verdienden 4 tot 5% in de drie dagen rond de bekendmaking van de kwartaalcijfers, meldt Berkeley Haas. Ze gingen vooral short op winkelketens waarvan de parkeerplaatsen leger waren dan verwacht. Bij short gaan verdien je geld als een aandeel daalt.
De onderzoekers zagen ook wie daarvoor betaalt. Juist particuliere beleggers kochten de aandelen die de hedgefondsen verkochten. “Technologie zou het speelveld gelijker maken, maar ik zie het hek tussen professionele en gewone beleggers juist hoger worden”, zegt hoogleraar Panos Patatoukas. De data zijn duur, en je hebt ook dure specialisten nodig om er iets mee te kunnen.
Schaduwen verraden hoe vol een olietank is
Bij olie gaat het om de schaduw. Veel olie wordt opgeslagen in grote ronde tanks met een drijvend dak, dat op de olie ligt en met het niveau mee zakt of stijgt. Op een satellietbeeld zie je twee schaduwen: die van de tank zelf, waaruit je de grootte afleidt, en die van de rand op het dak. Hoe dieper het dak zit, hoe groter die schaduw en hoe leger de tank. Orbital Insight volgt zo wereldwijd ongeveer 27.000 van zulke tanks, meldt Business Insider. Omdat schaduwen alleen bij helder weer zichtbaar zijn, gebruikt het bedrijf ook radar, die door wolken heen kijkt.
Handelaren gebruiken dit om te voorspellen hoe de olievoorraden veranderen, nog voordat de officiële weekcijfers verschijnen. Het werkt ook voor landen die weinig cijfers delen, zoals China. De methode is wel niet foutloos. Voor de Chinese olievoorraad kwam Ursa ooit uit op 827 miljoen vaten en Orbital Insight op 639 miljoen, meldt Fortune. Datzelfde artikel noemt meer voorbeelden: kolenbergen bij energiecentrales, treinen en tankers, en de activiteit van vrachtwagens bij mijnen.
Een fabrieksindex zonder enquête
Satellieten kunnen zelfs de economie van een heel land volgen. Het Amerikaanse SpaceKnow maakte een index voor de Chinese industrie op basis van beelden van meer dan 6.000 industrieterreinen. Een algoritme vergelijkt de beelden en ziet bijvoorbeeld nieuwe bouw of veranderende voorraden buiten op het terrein. De index werkt net als de bekende inkoopmanagersindex, waarbij een score boven de 50 groei betekent. “We houden geen enquête, onze index is volledig objectief en geautomatiseerd”, zei topman Pavel Machalek volgens National Post.
Mag dit allemaal zomaar? Over het algemeen wel. Beelden die iedereen kan kopen, gelden volgens juristen meestal niet als voorkennis, meldt TalksOnLaw. Het wordt pas riskant als gegevens op een oneerlijke manier zijn verkregen. Zo betaalde dataleverancier App Annie in 2021 meer dan $10 miljoen aan de Amerikaanse beurswaakhond SEC, omdat het klanten had voorgehouden dat zijn gegevens over app-gebruik anoniem waren, terwijl dat niet zo was. Ook in Europa groeit het aantal satellieten snel, zoals we eerder schreven over het Europese antwoord op Starlink.
Waar je rekening mee moet houden: als particuliere belegger sta je tegenover partijen die deze informatie al hebben voordat de kwartaalcijfers uitkomen. Uit het onderzoek in Berkeley blijkt dat juist particulieren rond de cijfers vaak aan de verliezende kant staan. Een plotselinge koersbeweging vlak voor de cijfers kan dus betekenen dat anderen al meer weten.
