InterDigital heeft Disney opnieuw aangeklaagd bij het Europese Eengemaakt Octrooigerecht, dit keer over de VP9-codec. Dat is precies de techniek waarnaar Disney+ overstapte nadat het eerdere zaken over HEVC had verloren. Eind juli verdwenen 4K en HDR daardoor in Nederland en België, begin augustus kwam 4K terug op een deel van de apparaten, en HDR is er nog steeds niet. Wij schreven daar eerder over toen Disney+ HDR schrapte en toen 4K weer werd aangezet.
De vraag die hier onder ligt is waarom een bedrijf van deze omvang zijn eigen product verslechtert in plaats van een licentie te nemen. Het antwoord staat in de vonnissen, en het is minder onlogisch dan het lijkt.
De rechter oordeelde dat dit géén standaardessentiële octrooien zijn
Hier zit de kern van de zaak en het verklaart bijna alles wat erna gebeurde. Disney voerde aan dat de octrooien van InterDigital essentieel zijn voor de HEVC-standaard. Was dat zo geweest, dan had InterDigital verplicht een redelijke en niet-discriminerende licentie moeten aanbieden, en dan had de rechter eerder naar een tarief gekeken dan naar een verbod.
De lokale afdelingen in Düsseldorf en Mannheim gingen daar niet in mee. Hun redenering is technisch en scherp: de HEVC-standaard legt alleen vast hoe een decoder werkt, dus hoe een apparaat beeld uitpakt. Hoe je het beeld inpakt, het coderen, staat niet in die standaard. De octrooien die hier spelen gaan over dat coderen, en vallen dus buiten de FRAND-toezegging die InterDigital bij de ITU deed.
Het gevolg is dat er geen plafond aan de prijs zit en dat een verbod wél op tafel ligt. Dat is precies wat er gebeurde: het verbod uit Düsseldorf van 24 juli geldt in elf landen, waaronder Nederland en België.
Waarom de licenties van Samsung, LG en Sony Disney niet helpen
Dit is de vraag die veel lezers zullen stellen, en het antwoord volgt direct uit het punt hierboven. Apparaatfabrikanten als Samsung, LG en Sony hebben een licentie genomen bij InterDigital. Die dekt wat er in hun televisies en telefoons gebeurt, en dat is het decoderen.
Het coderen gebeurt echter op de servers van Disney, vóórdat er ook maar iets naar jouw televisie gaat. Daar heeft de licentie van je tv-fabrikant niets over te zeggen, dus van uitputting van het octrooirecht is geen sprake. Disney moet voor dat deel zelf betalen, en dat is nu juist wat het bedrijf niet wil.
Drie redenen waarom Disney voet bij stuk houdt
Dan blijft de vraag staan waarom Disney die rekening niet gewoon voldoet. Het meest voor de hand liggende is de schaal: Disney+ heeft ruim honderd miljoen abonnees en bij een vergoeding per abonnee per jaar loopt zo’n bedrag hard op.
Belangrijker is waarschijnlijk het precedent. Een getekende overeenkomst legt een tarief vast dat andere octrooihouders vervolgens als ijkpunt gebruiken, en Disney heeft naast Disney+ ook Hulu en ESPN in de lucht. Wie eenmaal een prijs accepteert, onderhandelt de volgende keer vanaf dat bedrag.
De derde reden is simpelweg een verkeerde inschatting. Disney rekende op de FRAND-route en verloor die, en het gerecht was daar niet mals over. Het noemde Disney een onwillige licentienemer, mede omdat het bedrijf pas in februari van dit jaar met een tegenvoorstel kwam en weigerde een geheimhoudingsovereenkomst aan te passen waardoor de rechter de aangeboden voorwaarden niet kon toetsen.
Dat VP9 nu ter discussie staat, raakt veel meer dan Disney
Deze nieuwe zaak is om een andere reden interessant dan de vorige twee. VP9 is door Google ontwikkeld en juist in de markt gezet als royaltyvrij alternatief voor HEVC, met een uitdrukkelijke belofte dat je er niet voor hoeft te betalen.
Als de rechter oordeelt dat de octrooien van InterDigital ook op VP9 van toepassing zijn, dan staat die belofte onder druk voor iedereen die VP9 gebruikt. Dat is niet alleen Disney, maar ook YouTube en een flink deel van het web. InterDigital zegt zelf dat VP9 techniek gebruikt die door zijn eigen ingenieurs en die van andere bedrijven is ontwikkeld, en onderbouwt dat verder niet.
Dat je geen HDR krijgt, ligt niet alleen aan VP9
Op één punt verdient de uitleg van InterDigital nuance. Het bedrijf schrijft dat VP9 wel 4K ondersteunt maar geen HDR, en zo simpel ligt het niet. VP9 kan wel degelijk HDR aan via profiel 2 met tien bits per kleur, Google publiceert daar zelfs een eigen handleiding voor en YouTube streamt zo al jaren HDR-video.
Wat VP9 niet kan meedragen is Dolby Vision, en dat is precies wat Disney+ gebruikte. Die variant van HDR werkt in de praktijk met HEVC, en dat is de techniek waar Disney vanaf moest. De keuze voor VP9 kost dus vooral Dolby Vision, en of Disney daarnaast het eenvoudiger HDR10 wil aanzetten is een beslissing van het bedrijf zelf.
Als abonnee sta je sterker dan de klantenservice suggereert
Voor jou als kijker is dit het deel dat telt. Disney biedt compensatie aan, maar alleen als je daar zelf om vraagt: je kunt per direct opzeggen met teruggave van een deel van je geld, terugschakelen naar een goedkoper abonnement of je Premium houden met een vergoeding.
Dat je zelf moet bellen is opvallend. Voor digitale inhoud gelden in Nederland de regels uit Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, gebaseerd op de Europese richtlijn 2019/770, en die eisen dat wat je krijgt overeenkomt met wat is beloofd. Staat 4K met HDR in de omschrijving van je abonnement en krijg je dat niet, dan is dat een tekortkoming en niet een gunst. Kom je er met de klantenservice niet uit, dan kun je terecht bij het Europees Consumenten Centrum of een melding doen bij de ACM.
Waar je die films wél in de hoogste kwaliteit ziet
Ondertussen hoef je niet te wachten tot de rechter eruit is. Een deel van het aanbod van Disney staat ook bij andere aanbieders, en die hebben met deze zaak niets te maken.
Wij zetten dat eerder op een rij in ons overzicht van hoe je Disney-materiaal toch in 4K bekijkt. Voor wie vooral om beeldkwaliteit geeft is dat op dit moment de praktische route, zeker omdat een schijf of een digitale koop bij een andere winkel niet afhankelijk is van deze rechtszaak.
Wat je de komende maanden kunt verwachten
De kans dat 4K opnieuw sneuvelt is reëel, want het gerecht wees de vorige twee keer een verbod toe en de juridische lijn is dezelfde. Verliest Disney ook deze zaak, dan blijft er weinig over: AV1 is een optie, maar dan moet je apparaat dat aankunnen en dat geldt vooral voor recente televisies.
Uiteindelijk komt er hoogstwaarschijnlijk gewoon een schikking, want dat is hoe dit soort geschillen bijna altijd eindigt. De vraag is alleen hoeveel kwaliteit abonnees ondertussen kwijtraken, en of Disney die klanten uit zichzelf compenseert of pas als ze erom vragen.
