Bilibili, in China het dichtstbijzijnde equivalent van YouTube met ongeveer 376 miljoen maandelijkse gebruikers, kondigde op 19 augustus aan wereldwijd te gaan. Er is een vernieuwde internationale Android-app die in enkele dagen ruim vijf miljoen keer is gedownload, een iOS-versie volgt, en er wordt gewerkt aan een Engelstalige website en een marktplaats waar makers sponsors kunnen vinden.
Het bedrijf werft communitybeheerders in Los Angeles, Londen, Tokio, Mexico-Stad, São Paulo en Istanbul, en bouwt in Singapore een moderatiesysteem op basis van AI. Westerse makers als MrBeast plaatsen er al video’s.
Er is wel een Europees alternatief, het is alleen klein
Eerst even de gedachte corrigeren dat Europa hier niets tegenover heeft staan, want dat klopt niet.
Dailymotion is Frans, eigendom van mediabedrijf Vivendi, bestaat al langer dan Bilibili en doet functioneel ongeveer hetzelfde als YouTube, inclusief verdienmodellen voor makers. Daarnaast is er PeerTube, een decentraal en opensource platform van de Franse stichting Framasoft, waarbij het materiaal over losse servers is verdeeld in plaats van bij één bedrijf te staan.
En dichter bij huis: van de Europese aanbieders die professionele videohosting leveren, zitten er drie in Nederland, waaronder Jet-Stream en Blue Billywig. De techniek en de bedrijven zijn er dus wel degelijk.
Waarom er toch geen Europese YouTube is
Dat het bij die alternatieven blijft, ligt niet aan een gebrek aan pogingen maar aan twee dingen die zwaar wegen.
Het eerste is geld. Video opslaan en wereldwijd uitzenden is met afstand het duurste dat je op internet kunt doen, en het verdient pas iets terug bij enorme aantallen. Google kan dat jarenlang met verlies draaien omdat het geld ergens anders vandaan komt.
Het tweede is dat kijkers en makers elkaar volgen. Makers gaan waar het publiek is, publiek gaat waar de makers zijn, en een nieuw platform moet die twee tegelijk losweken. Bilibili kan dat proberen omdat het al 376 miljoen gebruikers in eigen land heeft en dus met een gevulde bibliotheek begint. Een Europees platform moet bij nul beginnen.
Dat is de eerlijke reden dat er geen Europese YouTube is. Niet omdat het hier niet kan, maar omdat het startkapitaal en het publiek dat je nodig hebt om te beginnen alleen bestaan als je al ergens groot bent.
De internationale app is geen apart platform
Hier zit het feit dat dit nieuws wezenlijk anders maakt dan het lijkt, en Bilibili heeft het zelf bevestigd op X.
De internationale app staat niet los van de Chinese versie. Je kijkt dus rechtstreeks in dezelfde bibliotheek, met dezelfde inhoud en dezelfde moderatie. Dat is prettig als je Chinese video’s wilt zien, en het betekent tegelijk dat je een dienst gebruikt die is ingericht naar Chinese regels over wat er wel en niet mag worden getoond.
Dat is geen verdachtmaking maar een vaststelling: elk platform modereert naar het recht van het land waarin het opereert, en voor Bilibili is dat China.
Opvallend is verder dat de internationale versie geen identiteitscontrole vraagt, terwijl gebruikers in China zich wel moeten legitimeren. Voor buitenlandse gebruikers gold die eis eerder ook.
Wat de Europese regels hiervan gaan vinden
Een platform dat gebruikers in de Europese Unie bedient, valt onder de Digital Services Act. Zit het bedrijf niet in de EU, dan moet het een wettelijke vertegenwoordiger aanwijzen in een lidstaat, en die lidstaat wordt dan de toezichthouder. Komt het boven 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU, dan neemt de Europese Commissie het toezicht over.
Daar valt nu al iets op. De app is in bepaalde regio’s niet beschikbaar, en daar zit Roemenië bij, een EU-lidstaat met bijna twintig miljoen inwoners. Een wereldwijde uitrol die één EU-land overslaat, wijst er meestal op dat de juridische kant nog niet rond is.
Daarnaast speelt de AVG. China heeft geen adequaatheidsbesluit van de Europese Commissie, wat betekent dat je persoonsgegevens niet zomaar naar dat land mag doorsturen; daar zijn aanvullende waarborgen voor nodig. Bij een app die niet los staat van het Chinese platform is dat een vraag die vroeg of laat gesteld wordt.
Het verschil met hoe TikTok het aanpakte
Vergelijk dat met de route die ByteDance koos, want die is precies het tegenovergestelde.
TikTok bouwde een van het Chinese Douyin gescheiden product en zette in Europa eigen datacentra neer om de vraag waar gegevens staan te kunnen beantwoorden. Dat was duur en het duurde jaren, en het gebeurde onder aanhoudende politieke druk.
Bilibili doet dat nadrukkelijk niet en zegt zelf dat het één platform is. Dat is voor gebruikers eenvoudiger en voor toezichthouders lastiger, en het is het punt waarop dit dossier de komende maanden gaat draaien.
Wat je merkt als je hem installeert
Praktisch gezien krijg je een platform met een eigen cultuur. Bilibili begon in 2009 als gemeenschap rond anime, strips en games, en het bekendste kenmerk zijn de commentaren die tijdens het kijken over het beeld zweven in plaats van eronder te staan.
Makers hebben tegelijk gewezen op een oud probleem: video’s die zonder toestemming opnieuw zijn geüpload. Bilibili zegt daar bij de wereldwijde uitbreiding serieus mee om te gaan, maar dat is voorlopig een toezegging en geen systeem.
Wil je het proberen, kijk dan bij installatie waar de app om vraagt en wat je bij het aanmaken van een account opgeeft. Bij een dienst die geen identiteitscontrole vraagt, is dat wat je zelf invult het enige dat er over je bekend is, en dat is een gunstige uitgangspositie om te bewaken.