Gamescom: AOC maakt eerste 5K-monitor met Pulsar

AOC heeft op gamescom samen met Nvidia de Agon AGP327KG laten zien, de eerste monitor die een resolutie van 5K combineert met G-Sync Pulsar. Het scherm meet 31,5 inch, toont 5.120 bij 2.880 beeldpunten en ververst 144 keer per seconde. Er zit een lichtsensor in die kleurtemperatuur en helderheid aanpast aan je kamer, RGB-verlichting op de achterkant en een uitschuifbaar haakje voor je koptelefoon. Aan aansluitingen zijn er twee keer HDMI, één DisplayPort, USB-C, een USB-B-ingang en drie USB-A-poorten. Een prijs en een datum zijn er niet, en het toestel staat nog niet op de site van AOC.

Waarom die Pulsar-techniek er werkelijk toe doet

Om te snappen wat hier gebeurt, moet je weten waarom bewegend beeld op een scherm vervaagt. Een lcd houdt elk beeldje net zolang vast tot het volgende komt. Je ogen bewegen ondertussen door, en dat uitsmeren over de tijd ziet je brein als bewegingsonscherpte. Dat is geen traagheid van het paneel maar een gevolg van hoe stilstaand licht werkt.

De oplossing is de achtergrondverlichting kort laten knipperen, zodat je tussen de beeldjes even niets ziet. Dat werkte alleen nooit samen met een variabele verversingssnelheid, want zodra het aantal beeldjes per seconde verandert, verandert het ritme van dat knipperen mee en zie je flikkering. Pulsar lost dat op door de breedte en de sterkte van elke lichtpuls mee te laten bewegen met het beeldtempo, met een extra compensatiepuls als het tempo plotseling verandert.

Het venster waarin Pulsar werkt is hier smal

Hier zit het punt dat in de aankondiging ontbreekt en dat je aankoop bepaalt. Pulsar werkt niet vanaf nul: de ondergrens ligt standaard rond de 90 Hz, met de mogelijkheid om naar 75 te zakken, en Nvidia raadt zelf 75 Hz of hoger aan om flikkering te voorkomen.

Op de eerste Pulsar-monitor, een 27 inch van 360 Hz, betekende dat een werkgebied van 90 tot 360. Op dit scherm van 144 Hz houd je 90 tot 144 over. Zak je onder de negentig beeldjes per seconde, dan valt het voordeel weg en kijk je naar een gewoon scherm.

Dat de techniek zelf goed werkt, staat wel vast. TechSpot testte Pulsar onafhankelijk en noemde het de beste en helderste knippertechniek die er is, en de eerste versie die de recensent zonder voorbehoud durfde aan te raden.

Negentig beeldjes op 5K betekent DLSS, en dat is geen toeval

Reken de belasting even uit en de vervolgvraag ligt voor de hand. 5K is 14,7 miljoen beeldpunten en daarmee bijna twee keer zoveel als 4K. Dat je daar in een zware game boven de negentig beeldjes per seconde blijft, is met geen enkele huidige videokaart vanzelfsprekend.

Nvidia toonde deze monitor dan ook op precies hetzelfde moment als DLSS 4.5. Dat is de techniek die een spel op een lagere resolutie laat renderen en het resultaat opschaalt, en zonder die stap is dit scherm in games niet op zijn sterkst te gebruiken. Wie een oudere videokaart heeft of liever zonder opschaling speelt, moet dat meewegen.

De belangrijkste specificatie ontbreekt

Er staat iets níét in de opgave dat je als eerste zou willen weten, en dat is welke versie van DisplayPort en HDMI erin zit. Reken maar mee: 5.120 bij 2.880 op 144 Hz in tien bits kleurdiepte komt inclusief overhead op ruwweg 68 gigabit per seconde.

DisplayPort 1.4 haalt ongeveer 26 gigabit en HDMI 2.1 ongeveer 43. Alleen DisplayPort 2.1 in de snelste variant komt met zo’n 77 gigabit boven die grens uit. Zit dat er niet in, dan gaat het beeld door de DSC-compressie, en die is visueel vrijwel niet te onderscheiden maar sluit wel een aantal functies uit en stelt eisen aan je kabel en je videokaart. Dat is de eerste vraag die AOC moet beantwoorden.

Als werkscherm is dit misschien nog interessanter

Buiten het spelen om heeft dit paneel een eigenschap die weinig aandacht krijgt. Op 31,5 inch komt 5K neer op ongeveer 186 beeldpunten per inch. Ter vergelijking: een 32 inch met 4K zit op zo’n 140, en het 27 inch-scherm van Apple haalt 218.

Dat verschil zie je meteen aan tekst. Voor programmeren, opmaak en fotobewerking is 186 punten per inch een flinke stap vooruit ten opzichte van een gewone 4K van dit formaat. Dat er ook een USB-C-poort op zit maakt het aantrekkelijk voor wie een laptop met één kabel wil aansluiten, al is nog onbekend of daar ook 5K op 144 Hz doorheen gaat.

Twee filosofieën op dezelfde beurs

Wat deze aankondiging aardig maakt, is waar Nvidia hem naast zette. In dezelfde presentatie stond een LG-monitor met 1.000 Hz op een resolutie van 1.920 bij 1.080, voor 999 dollar, en drie ASUS-schermen tussen 360 en 700 Hz op diezelfde full-hd-resolutie.

Dat is precies de tegenovergestelde keuze: alles inzetten op snelheid en de resolutie laag houden. De AOC gaat de andere kant op en gebruikt Pulsar om op een veel hogere resolutie toch bewegingsscherpte te halen. Welke van de twee bij je past hangt volledig af van wat je speelt.

Die lichtsensor is handig, behalve bij kleurwerk

De G-Sync Ambient Adaptive-functie meet het licht in je kamer en past de helderheid en de kleurtemperatuur daarop aan. ’s Avonds wordt het beeld warmer en zachter, overdag feller.

Voor gewoon gebruik is dat prettig en het scheelt vermoeide ogen. Doe je iets waarbij kleur moet kloppen, zoals foto’s bewerken of drukwerk beoordelen, dan zet je zo’n functie uit. Een scherm dat zijn eigen kleurtemperatuur verschuift, kun je niet betrouwbaar kalibreren.

Wat we nog niet weten

De lijst met open vragen is voor een aankondiging opvallend lang. Er is geen paneeltype bekend, geen helderheid, geen HDR-certificering, geen prijs en geen datum. Het model staat zelfs nog niet op de eigen website van AOC.

Voor Nederlandse en Belgische lezers is het goed te weten dat AOC hier geen buitenbeentje is. Zowel AOC als de monitoren die onder de naam Philips verkocht worden komen uit hetzelfde huis, dat van fabrikant TPV Technology, en beide merken liggen bij onze partners in de winkel. De kans dat dit scherm hier gewoon verkrijgbaar wordt, is dus groot. Zodra AOC met een prijs komt, laten we het weten.